กาเมลันออนไลน์ ตีซารอนและเดอมุง

สเลนโดรกับเปล็อก

สเลนโดร มี 5 เสียงต่อช่วงทบ ห่างกันเกือบเท่ากันราว 240 เซนต์ (ครึ่งเสียงของเปียโนคือ 100 เซนต์) จึงไม่มีเลข 4 และ 7 ซารอนในหน้านี้เริ่มจาก 6̣ (เลข 6 ของช่วงทบล่าง) ไปถึง 1̇ ส่วน เปล็อก มี 7 เสียงที่ห่างกันไม่เท่ากัน หน้านี้นับจากเลข 1 ไว้ที่ 0, 120, 258, 539, 675, 785 และ 943 เซนต์ เลข 1 ของซารอนอยู่ราว 587 Hz และเลข 1 ของเดอมุงต่ำลงไปหนึ่งช่วงทบ

ตัวเลขเหล่านี้เป็นเพียงค่าเฉลี่ยโดยประมาณ กาเมลันแต่ละวงตั้งเสียงเป็นของตัวเอง เรียกว่า เอิมบัต (embat) จึงไม่มีตารางกลางของสเลนโดรหรือเปล็อก วงจริงมีเครื่องดนตรีแยกชุดตามบันไดเสียง แต่ที่นี่วางสองแบบไว้คู่กันเพื่อให้ฟังเทียบได้ และเพราะไม่ใช่ระบบเสียงแบบเปียโน หน้านี้จึงไม่มีคอร์ด สเกล หรือโหมดทายโน้ต ถ้าอยากเทียบกับระนาดไทย ลองเปิดระนาดเอกออนไลน์

อ่านโน้ตเกอปาติฮัน

กาเมลันชวานิยมเขียนด้วยโน้ตตัวเลขแบบ เกอปาติฮัน เลขหนึ่งตัวคือลูกระนาดหนึ่งลูก จุดข้างบนคือสูงขึ้นหนึ่งช่วงทบ (1̇) จุดข้างล่างคือต่ำลงหนึ่งช่วงทบ (6̣) ถ้ามีแค่จุดแทนตัวเลข แปลว่าจังหวะนั้นไม่ตี โน้ตจัดเป็นกลุ่มละ 4 จังหวะเรียกว่า กาตรา (gatra) และจังหวะสุดท้ายของแต่ละกลุ่มหนักที่สุด

ซารอนตี บาลุงงัน (balungan) ซึ่งเป็นทำนองโครงของเพลง แล้วเครื่องอื่นจึงแปรทำนองบนนั้น ลองอ่านสองกาตราช้า ๆ บนซารอน 2 1 2 6̣ คือ E W E Q และ 3 5 3 2 คือ R T R E

เพลงสำหรับฝึก

เพลงที่ผู้เริ่มต้นมักได้เรียน เช่น Lancaran Manyar Sewu (สเลนโดร ปาเติตมันยูรา) และเพลงร้อง Gundul-Gundul Pacul กับ Suwe Ora Jamu บาลุงงันของเพลงเหล่านี้มีเขียนเป็นเกอปาติฮันในตำราเรียนกาเมลัน ดูตารางปุ่มข้างบนแล้วกดตามทีละกาตราได้เลย กาเมลันแต่ละวงตั้งเสียงต่างกัน เพลงจึงอาจฟังต่างจากเสียงบันทึกที่คุณคุ้นอยู่บ้าง

เคล็ดลับ

• ซารอนจริงจะใช้อีกมือจับลูกก่อนหน้าให้เสียงหยุดตอนตีลูกถัดไป ที่นี่แต่ละลูกจะดังจนหายไปเอง จึงควรตีช้า ๆ ไม่ให้บาลุงงันเสียงซ้อนกันจนฟังไม่ชัด
• ลองตี 1 2 3 บนซารอนเทียบกับเดอมุง สเลนโดรห่างกันเกือบเท่ากัน ส่วนเปล็อกเลข 1 กับ 2 อยู่ใกล้กันมาก
• ใช้หูฟังหรือลำโพงภายนอกจะได้ยินเสียงเต้นช้า ๆ ของลูกต่ำบนเดอมุงชัดขึ้น