Ud Teli Nasıl Takılır
Ud telleri ne topuzlu ne halkalıdır: göğse yapıştırılmış köprüdeki deliklerden geçirilip düğümle bağlanır, öbür uçta geriye kırık burguluktaki ahşap burgulara sarılır. Türk udunda 11 tel vardır: beş çift ve tek bam. La Bella OU80 takımında en tiz iki çift düz naylon, öbür çiftler ve bam sargılıdır.
Türk udunun açık telleri (Bolahenk)
Bam telinden 1. çifte, La4 = 440 Hz'e göre gerçek sesler.
| Tel | Nota | Hz |
|---|---|---|
| 6 | C2 | 65,41 |
| 5 | F2 | 87,31 |
| 4 | A2 | 110,00 |
| 3 | D3 | 146,83 |
| 2 | G3 | 196,00 |
| 1 | C4 | 261,63 |
Nasıl kullanılır
- Bir adımı yapın ve kutusunu işaretleyin. Hepsi işaretlenince sayfa akort cihazına iner.
- Akort cihazında düzeni seçin ve her teli tek başına çalarak akort edin; çiftin ikinci telini birincisine eşitleyin.
- Baştan başla, bir sonraki tel değişimi için rehberi sıfırlar.
Yardım ve açıklamalar
Rehberdeki adımları işaretleyin; ilerleme cihazınızda saklanır. Sonunda Bolahenk düzeninde (Do♯2 Fa♯2 Si2 Mi3 La3 Re4) ya da eski düzende (Mi2 La2 Si2 Mi3 La3 Re4) tel tel akort cihazı var.
Yük ve köprü
Udun köprüsü göğse yapıştırılmıştır, teller sökülünce yerinden oynamaz; bu yüzden takımın tamamını birlikte değiştirebilir ve bu sırada göğsü temizleyebilirsiniz. Yine de 585 mm'lik bir udda La Bella OU80 takımı eski düzende göğse toplam yaklaşık 46,6 kg, Bolahenk'te 41,6 kg yük bindirir. Telleri sırayla, azar azar gevşetin; yeni takımı da bütün telleri dengeli gererek kurun ki ince göğüs bir yana çekilmesin.
Naylon esner
Yeni naylon teller ilk günlerde belirgin şekilde uzar ve pesleşir. Akort edin, teli parmakla hafifçe çekin, yeniden akort edin; bunu birkaç kez tekrarlayın. Sargılı pes teller daha az esner ama sargıları kıvrılmaya karşı hassastır: burguya sarmadan önce keskin büküm yapmayın.
Bolahenk'te pes teller eski düzene göre gevşektir: aynı takımda bam 5,4 yerine 3,8 kg çeker. Gevşek bam cızırtı yapıyorsa daha kalın bir bam seçin.
İpuçları
- Kalınlıkları ve gerginliği ud tel gerginliği hesaplayıcısında karşılaştırın.
- Yeni takımı ud akort cihazında akort edin; yazılan Sol'ü Sol'e değil, Re4'e akort edin.
- Makam icrası için boş telleri strobe akort cihazıyla kontrol edin.
Sık sorulan sorular
Ud teli nasıl takılır?
Teli köprüdeki delikten geçirin, kısa ucu kendi etrafına dolayıp düğümleyin, burguluktaki burgunun deliğine sokun ve sarın. Çiftin iki telini ayrı ayrı akort edin.
Ud teli sıralaması nedir?
Tizden pese 1. çift Re4 (gerdaniye), 2. çift La3 (neva), 3. çift Mi3 (dügâh), 4. çift Si2 (hüseyni aşiran), 5. çift Fa♯2 (kaba buselik) ve tek bam Do♯2 (Bolahenk). Eski düzende 5. çift La2, bam Mi2'dir.
Ud tel isimleri nelerdir?
Yazılış adlarıyla gerdaniye (sol), neva (re), dügâh (la), hüseyni aşiran (mi), kaba buselik (si) ve kaba ırak ya da geveşt (fa♯). Gerçek sesleri Re4 La3 Mi3 Si2 Fa♯2 Do♯2'dir.
Hangi ud teli takılır?
Türk düzeni için yapılmış bir takım seçin; örneğin La Bella OU80 Turkish .022–.042 kalınlıklarındadır. Arap düzeni takımları başka kalınlıklar kullanır.
Ud teli neden cızırtı yapar?
Gevşek tel, iyi oturmamış düğüm ya da köprü veya üst eşik yuvasındaki boşluk cızırtı yapar. Bolahenk'te pes teller gevşektir (bam 5,4 yerine 3,8 kg); gerekirse daha kalın bam seçin.