آموزش تعویض سیم تار
تار شش سیم دارد که در سه جفت نواخته می‌شوند و روی خرکی می‌نشینند که خودش روی پوست بره ایستاده است. سر سیمها را خودتان حلقه می‌کنید و به سیم‌گیر پایین کاسه می‌اندازید؛ سر دیگر دور گوشی چوبی می‌پیچد. چون خرک فقط با فشار سیمها روی پوست می‌ماند، سیمها را یکی یکی عوض کنید. مراحل را همان‌طور که پیش می‌روید تیک بزنید؛ پیشرفت کار روی همین دستگاه ذخیره میشود.
کوک دو اسمی تار، سیم به سیم
از جفت 1 (سیمهای سفید) تا جفت 3 (سیم بم)، با لای 440 هرتز.
| سیم | نت | Hz |
|---|---|---|
| 3 | C3 + C4 | 130.81 + 261.63 |
| 2 | G3 | 196.00 |
| 1 | C4 | 261.63 |
روش استفاده
- مراحل را به ترتیب انجام دهید و هر کدام را تیک بزنید. وقتی همه تیک خوردند، صفحه به تیونر پایین می‌رود.
- در تیونر، کوک دو اسمی یا سی بمل ایرانی را انتخاب کنید و هر سیم را جدا دست‌باز بزنید؛ دو سیم هر جفت باید عقربه را در یک نقطه نگه دارند.
- شروع دوباره تیک‌ها را برای تعویض بعدی پاک می‌کند.
راهنما و توضیحات
در پایان، تیونر تار آماده است. در کوک دو اسمی، جفت 1 (دو سیم سفید) دو 261.63 هرتز، جفت 2 (دو سیم زرد) سل 196.00 هرتز و جفت 3 یک سیم دو 261.63 هرتز با سیم بم دو 130.81 هرتز است، با لای 440 هرتز.
سه جفت و یک سیم بم
جفت اول دو سیم سفید فولادی است و جفت دوم دو سیم زرد. در جفت سوم یک سیم سفید هم‌صدای جفت اول و یک سیم زرد کلفت یک اکتاو پایینتر کنار هم‌اند؛ همین سیم بم ششم را درویش‌خان به تار افزود. دو سیم هر جفت با هم زخمه می‌خورند، پس کوک هم‌صدای آن‌ها از کوک تک‌سیم مهم‌تر است: چند سنت اختلاف، صدا را موج‌دار می‌کند.
در کوک رایج سی بمل، همه سیمها یک پرده پایینتر از کوک دو اسمی‌اند: B♭3، F3، B♭3 و B♭2 (233.08، 174.61، 233.08 و 116.54 هرتز). برای بعضی دستگاه‌ها یک جفت را جابه‌جا می‌کنند: جفت سوم روی ر، جفت دوم روی فا یا جفت اول روی ر (به روایت راهنمای سازشناسی VICO).
پوست و خرک
خرک تار روی پوست بره است و پوست با رطوبت شل و با هوای خشک سفت میشود. وقتی همه سیمها باز است، فشار روی پوست برداشته میشود و خرک میافتد. با تعویض تک‌تک سیمها، پوست زیر فشار می‌ماند و خرک سر جایش.
پرده‌های تار از روده‌اند و با سه چهار دور دور دسته بسته می‌شوند (VICO). سیم کهنه را صاف بیرون بکشید تا پرده‌ها جابه‌جا نشوند، و پس از کوک چند پرده را با تیونر چک کنید؛ پرده را فقط چند میلی‌متر جابه‌جا کنید، چون دسته باریک میشود.
نکته‌ها
- قبل از باز کردن سیمها، از سر دسته و خرک عکس بگیرید تا ببینید هر سیم از کدام شیار و به کدام گوشی می‌رود.
- اگر خرک بعد از کوک کمی به طرف دسته خم شد، سیمها را کمی شل کنید و آن را با دو دست صاف کنید؛ خرک کج روی پوست فرو می‌رود.
- هم‌صدایی هر جفت را با تیونر استروب دقیق‌تر ببینید و اکتاو سیمها را با بررسی اکتاو بسنجید.
پرسش‌های متداول
ترتیب سیمهای تار چیست؟
جفت 1: دو سیم سفید روی دو (C4، 261.63 هرتز). جفت 2: دو سیم زرد روی سل (G3، 196.00 هرتز). جفت 3: یک سیم سفید روی دو (C4) و سیم بم زرد یک اکتاو پایینتر (C3، 130.81 هرتز).
تار چند سیم دارد؟
شش سیم در سه جفت. تار قدیمی پنج سیم داشت و سیم بم ششم را درویش‌خان اضافه کرد. تار آذری یازده سیم دارد و ساز دیگری است.
شماره سیمهای تار چند است؟
فروشگاه Salamuzik برای بسته سیم تار وحدتی عدد 0.20 را برای سیمهای سفید و زرد و 0.35 را برای یک سیم زرد آورده، بدون نوشتن واحد؛ به احتمال زیاد میلی‌متر است. پیش از خرید، سیم کهنه را با کولیس بسنجید.
میشود همه سیمهای تار را با هم باز کرد؟
بهتر است نه. با باز کردن همه، خرک از روی پوست میافتد و جای آن، یعنی طول سیم، گم میشود. اگر برای تمیز کردن دسته مجبورید، جای پایههای خرک را با نوار کاغذی علامت بزنید.
کوک تار در سی بمل یعنی چه؟
همه سیمها یک پرده پایینتر از کوک دو اسمی: جفت اول B♭3 (233.08 هرتز)، جفت دوم F3 (174.61 هرتز) و جفت سوم B♭3 با B♭2 (116.54 هرتز). نتنویسی همان است و فقط ارتفاع واقعی پایینتر است.