آموزش تعویض سیم سهتار
سیم سهتار از قرقره بریده میشود و ته آن گوی ندارد: خودتان سر سیم را حلقه می‌کنید، حلقه را به سیم‌گیر ته کاسه می‌اندازید و سر دیگر را دور گوشی چوبی می‌پیچید. خرک هم چسبیده نیست و فقط فشار سیم‌ها نگهش می‌دارد. برای همین، ترتیب کار در سهتار از گیتار مهم‌تر است. مراحل را همان‌طور که پیش می‌روید تیک بزنید؛ پیشرفت کار روی همین دستگاه ذخیره میشود.
کوک ماهور دو سهتار، سیم به سیم
از سیم 1 (سفید) تا سیم 4 (بم)، با لای 440 هرتز.
| سیم | نت | Hz |
|---|---|---|
| 4 | C3 | 130.81 |
| 3 | C4 | 261.63 |
| 2 | G3 | 196.00 |
| 1 | C4 | 261.63 |
روش استفاده
- مراحل را به ترتیب انجام دهید و هر کدام را تیک بزنید. وقتی همه تیک خوردند، صفحه به تیونر پایین میرود.
- در تیونر، کوک را انتخاب کنید (ماهور دو، ماهور سی بمل، شور، نوا، راست‌پنجگاه و...)، هر سیم را دست‌باز بزنید و گوشی را آرام بچرخانید تا عقربه وسط بایستد.
- شروع دوباره تیک‌ها را برای تعویض بعدی پاک میکند.
راهنما و توضیحات
در پایان، تیونر سهتار آماده است. در کوک ماهور دو، سیم 1 (سفید) دو 261.63 هرتز، سیم 2 (زرد) سل 196.00 هرتز، سیم 3 (مشتاق) دو 261.63 هرتز و سیم 4 (بم) دو 130.81 هرتز است، با لای 440 هرتز.
چهار سیم، دو جنس
سیم سفید (سیم 1، ملودی) و سیم مشتاق (سیم 3) فولادی‌اند؛ سیم زرد (سیم 2) و سیم بم (سیم 4) برنزی یا برنز فسفری. پرهام ناصحپور، سازنده سهتار، این ضخامت‌ها را پیشنهاد میکند: سفید 0.16 یا 0.18 میلیمتر، زرد 0.18 یا 0.20، مشتاق 0.16 یا 0.18 و بم 0.30 یا 0.35 میلیمتر. هر جفت عدد دو گزینه است، نه دو سیم.
سیم مشتاق و سیم بم کنار هم و مثل یک جفت نواخته می‌شوند؛ در بیشتر کوک‌ها مشتاق یک اکتاو بالاتر از بم است (در ماهور دو: C4 و C3). سیم نازک‌تر صدای روشن‌تر و کشش کمتری دارد و زیر انگشت نرم‌تر است؛ اگر ضخامت را عوض می‌کنید، بعد از کوک، پرده‌ها را با تیونر چک کنید.
خرک و پرده‌ها را از دست ندهید
خرک سهتار حدود 5 تا 6 سانتیمتر پهنا و کمتر از 1 سانتیمتر ارتفاع دارد و روی صفحه رو آزاد است. اگر همه سیم‌ها را با هم باز کنید، می‌افتد و جای آن، یعنی طول سیم، گم میشود. یک تکه نوار کاغذی کنار پایه‌هایش بچسبانید و سیم‌ها را یکی یکی عوض کنید.
پرده‌ها هم بسته‌شده و جابه‌جاشدنی‌اند. هنگام کشیدن سیم کهنه از زیر آن‌ها، سیم را صاف و هم‌راستای دسته بیرون بکشید تا پرده‌ها کج نشوند. جای دقیق هر پرده را در محاسبه فاصله پرده‌های سهتار ببینید.
نکته‌ها
- سیم فولادی نازک با کشیدن بیش از حد پاره میشود: اگر کوک شما سی بمل است، سیم سفید را بالاتر از سی بمل نبرید.
- گوشی چوبی که در میرود، با کمی گچ روی بدنه‌اش بهتر می‌گیرد؛ گوشی‌ای که سفت و پرش‌دار می‌چرخد، با کمی صابون خشک نرم میشود.
- بعد از تعویض، اکتاو هر سیم را روی پرده وسط دسته با بررسی اکتاو یا تیونر استروب بسنجید.
پرسش‌های متداول
ترتیب سیم‌های سهتار چیست؟
از سیم 1 تا سیم 4: سیم 1 سفید (فولادی)، سیم 2 زرد (برنزی)، سیم 3 مشتاق (فولادی) و سیم 4 بم (برنزی). در کوک ماهور دو: C4 (261.63 هرتز)، G3 (196.00)، C4 (261.63) و C3 (130.81).
شماره سیم سهتار چند است؟
پیشنهاد پرهام ناصحپور: سفید و مشتاق 0.16 یا 0.18 میلیمتر، زرد 0.18 یا 0.20 و بم 0.30 یا 0.35 میلیمتر. به اینچ، 0.16 میلیمتر حدود 0.0063 و 0.35 میلیمتر حدود 0.0138 اینچ است.
سیم سل سهتار کدام است؟
در کوک ماهور دو، سیم 2 (زرد) روی سل 196 هرتز کوک میشود. در کوکهای نوا، همایون و اصفهان هم سیم زرد سل میماند، ولی جفت مشتاق و بم روی ر میرود.
سیمتاب چیست و بدون آن چه کنم؟
ابزار کوچکی است که سر سیم را دولا و به هم تابیده میکند تا حلقه ببندد. بدون آن، حدود 3 سانتیمتر سیم را دور یک میخ نازک دولا کنید، میخ را بچرخانید تا دو سر 8 تا 10 دور به هم بتابند و حلقه را از میخ دربیاورید.
سیم سهتار را کی باید عوض کرد؟
وقتی سیم تیره یا زنگزده شد، کوکش نمیماند یا روی پرده اکتاو، در 330 میلیمتری شیطانک در سهتار 66 سانتی، دیگر درست کوک نیست. سیم سفید معمولاً زودتر از بقیه خسته میشود.