Cura Perde Ölçüleri Hesaplama
Bağlama curası, bağlama ailesinin en küçüğüdür: MEB'in Bağlama Ailesi Perde ve Genel Ayarları modülü curanın tel boyunu (üst eşikten alt eşiğe titreşen boy) 56 cm, tambura curasınınkini 48 cm olarak verir. Perdeler gitardaki gibi 12 eşit yarım sese bölünmez; si koma bemol, do♯ koma bemol gibi ara perdeler de bağlanır. Hesaplayıcı 560 mm ve Yalçın Tura'nın 17 perdelik dizilimiyle açılır: 1. perde üst eşikten 31,1 mm, 7. perde (Re) 140 mm, 17. perde (oktav) 280 mm uzaklıktadır.
Cura perde tablosu (56 cm, Yalçın Tura)
Üst eşikten uzaklıklar, Tura'nın 17 perdelik oranlarıyla; MEB Tablo 1.1 ve pratik yöntem menüden seçilir.
| Perde | Sent | Üst eşikten (mm) | Öncekinden (mm) | Alt eşiğe (mm) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 99,0 | 31,12 | 31,12 | 528,88 |
| 2 | 150,6 | 46,66 | 15,53 | 513,34 |
| 3 | 203,9 | 62,22 | 15,56 | 497,78 |
| 4 | 302,9 | 89,89 | 27,67 | 470,11 |
| 5 | 354,5 | 103,69 | 13,81 | 456,31 |
| 6 | 407,8 | 117,53 | 13,83 | 442,47 |
| 7 | 498,0 | 139,99 | 22,46 | 420,01 |
| 8 | 597,0 | 163,33 | 23,34 | 396,67 |
| 9 | 648,7 | 175,00 | 11,67 | 385,00 |
| 10 | 702,0 | 186,68 | 11,67 | 373,32 |
| 11 | 800,9 | 207,41 | 20,73 | 352,59 |
| 12 | 852,6 | 217,78 | 10,37 | 342,22 |
| 13 | 905,9 | 228,15 | 10,38 | 331,85 |
| 14 | 996,1 | 245,00 | 16,85 | 315,00 |
| 15 | 1095,0 | 262,49 | 17,49 | 297,51 |
| 16 | 1146,7 | 271,25 | 8,75 | 288,75 |
| 17 | 1200,0 | 280,00 | 8,75 | 280,00 |
MEB/MEGEP, Müzik Aletleri Yapımı: Bağlama Ailesi Perde ve Genel Ayarları (Tablo 1.1, 2.1 ve 3.1)
Nasıl kullanılır
- Cura 560 mm düğmesine dokunun ya da kendi tel boyunuzu mm olarak yazın. Tel boyunu bilmiyorsanız üst eşikten oktav perdesine olan mesafeyi ölçüp ikiyle çarpın.
- Perde dizilimi menüsünden Yalçın Tura, MEB Tablo 1.1 ya da MEB pratik yöntemini seçin; perde sayısı dizilime göre kendiliğinden ayarlanır.
- Tabloda her perdenin sentini, üst eşikten ve bir önceki perdeden uzaklığını okuyun.
- Şablonu yazdır ile %100 ölçekte basın, 100 mm çubuğu cetvelle ölçün ve şablonu sapa bantlayın.
Yardım ve açıklamalar
Kendi curanızın tel boyunu yazın, dizilimi seçin ve perde tablosunu ya da A4'e gerçek boyutta basılan şablonu kullanın. Perde bağını şablondaki çizgiye göre yerleştirir, sonunda kulakla ve akort cihazıyla kontrol edersiniz.
Tura oranlarıyla hesap
Yalçın Tura (Türk Musikisinin Mes'eleleri, 1988, s. 159) bağlama perdelerini tel boyunun basit oranlarıyla verir: 18/17, 12/11, 9/8, 81/68, 27/22, 81/64, 4/3 ve oktavda 2/1. Oran r ise perdenin üst eşiğe uzaklığı d = L × (1 − 1/r) olur. 56 cm curada 18/17 için 560 ÷ 18 = 31,1 mm, 4/3 (Re) için 560 ÷ 4 = 140 mm, 3/2 (Mi) için 560 ÷ 3 = 186,7 mm çıkar.
Alt tel La'ya göre koma perdeleri 2. (si koma bemol, 150,6 sent, 46,7 mm), 5. (do♯ koma bemol, 103,7 mm), 9. (mi koma bemol, 175 mm), 12. (fa♯ koma bemol, 217,8 mm) ve 16. perdedir (la koma bemol, 271,2 mm). Gitara göre fazladan olan beş perde bunlardır.
MEB tablosu ve pratik yöntem
MEB modülündeki Tablo 1.1, 56 ve 48 cm cura için yalnızca 12 kromatik perdeyi verir: 56 cm'de 1. perde 31,2 mm, 5. perde (Re) 140 mm, 12. perde (La, oktav) 280 mm ve 17. perde (Re) 350 mm. Bu dizilimde koma perdesi yoktur; perde numaraları da Tura dizilimindekinden farklı sayılır.
Aynı modüldeki pratik yöntem kromatik perdeleri eşit tamperamanla yerleştirir ve koma perdesini iki perdenin tam ortasına bağlar. Fark küçüktür ama duyulur: 1. perde 31,4 mm'ye (Tura'da 31,1), 2. perde 46,3 mm'ye (Tura'da 46,7) düşer. Hangisini seçeceğinize hocanızın ve çaldığınız yörenin alışkanlığına göre karar verin.
MEB curada 7 ile 16 arasında perde bulunduğunu yazar; küçük curalarda daha az perde bağlanır. Perde sayısı alanını sapınıza göre düşürün.
İpuçları
- Perde bağı çalarken kayar: bağladıktan sonra her perdede basılan notayı cura akort cihazında sentle kontrol edin. Tiz çıkıyorsa perdeyi üst eşiğe, pes çıkıyorsa alt eşiğe doğru kaydırın.
- Oktav perdesinde basılan sesin açık telin tam oktavı olduğunu oktav ayarı kontrolüyle doğrulayın; değilse alt eşiği kaydırın.
- Tel kalınlığı ve gerginlik için cura tel gerginliği sayfasına bakın.
Sık sorulan sorular
Cura kaç perdelidir?
MEB'e göre cura 7 ile 16 arası perdeyle yapılır. Yalçın Tura diziliminde bir oktavda 17 perde vardır: 12 kromatik perde ve 5 koma perdesi. 56 cm curada 17. perde, yani oktav, üst eşikten 280 mm uzaktadır.
Cura perde ölçüleri nelerdir?
56 cm curada Tura oranlarıyla üst eşikten: 1. perde 31,1 mm, 2. perde 46,7 mm, 3. perde 62,2 mm, 4. perde 89,9 mm, 7. perde 140 mm, 10. perde 186,7 mm ve 17. perde 280 mm.
Tambura curasının (48 cm) perdeleri nerede?
Oranlar aynıdır, yalnızca tel boyu değişir. Tel boyuna 480 yazın: 1. perde 26,7 mm, Re perdesi 120 mm, oktav 240 mm olur. MEB Tablo 1.1'in 48 cm sütunu da bu değerleri verir.
Koma perdesi eşit tamperamandan ne kadar farklı?
Tura'nın si koma bemolü 150,6 senttir, yani si♭ (100 sent) ile si (200 sent) arasındadır. MEB pratik yöntemi bu perdeyi iki perdenin mm olarak ortasına, 149,3 sente koyar; 560 mm'de aradaki fark 0,4 mm'dir.
Curanın perdelerini gitar formülüyle hesaplayabilir miyim?
Yalnızca kromatik perdeler için. Eşit tamperaman koma perdelerini vermez ve 1. perdeyi 31,4 mm'ye koyar; Tura oranları 31,1 mm verir. Bu sayfa iki hesabı da gösterir.