Kısa Sap Bağlama Perde Ölçüleri
Kısa sap bağlamanın tek bir standart tel boyu yoktur. MEB'in Bağlama Ailesi Perde ve Genel Ayarları modülü hesap örneğini 64,8 cm ile verir; hesaplayıcı da 648 mm ile açılır. Perdeler uzun sapla aynı oranlarla dizilir: Yalçın Tura'ya göre bir oktavda 17 perde. 648 mm'de 1. perde üst eşikten tam 36 mm, 7. perde 162 mm, 17. perde (oktav) 324 mm uzaklıktadır.
Kısa sap bağlama perde tablosu (648 mm, Yalçın Tura)
MEB'in örnek tel boyunda üst eşikten uzaklıklar, Tura'nın oranlarıyla; MEB Tablo 1.1 ve pratik yöntem menüden seçilir.
| Perde | Sent | Üst eşikten (mm) | Öncekinden (mm) | Alt eşiğe (mm) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 99,0 | 36,02 | 36,02 | 611,98 |
| 2 | 150,6 | 53,99 | 17,97 | 594,01 |
| 3 | 203,9 | 72,00 | 18,01 | 576,00 |
| 4 | 302,9 | 104,01 | 32,01 | 543,99 |
| 5 | 354,5 | 119,99 | 15,97 | 528,01 |
| 6 | 407,8 | 135,99 | 16,01 | 512,01 |
| 7 | 498,0 | 161,99 | 25,99 | 486,01 |
| 8 | 597,0 | 189,00 | 27,01 | 459,00 |
| 9 | 648,7 | 202,50 | 13,50 | 445,50 |
| 10 | 702,0 | 216,01 | 13,51 | 431,99 |
| 11 | 800,9 | 240,00 | 23,99 | 408,00 |
| 12 | 852,6 | 252,00 | 12,00 | 396,00 |
| 13 | 905,9 | 264,01 | 12,01 | 383,99 |
| 14 | 996,1 | 283,50 | 19,49 | 364,50 |
| 15 | 1095,0 | 303,74 | 20,24 | 344,26 |
| 16 | 1146,7 | 313,87 | 10,13 | 334,13 |
| 17 | 1200,0 | 324,00 | 10,13 | 324,00 |
| 18 | 1299,0 | 342,01 | 18,01 | 305,99 |
| 19 | 1350,6 | 350,99 | 8,99 | 297,01 |
| 20 | 1403,9 | 360,00 | 9,00 | 288,00 |
| 21 | 1502,9 | 376,01 | 16,01 | 271,99 |
| 22 | 1554,5 | 383,99 | 7,99 | 264,01 |
| 23 | 1607,8 | 392,00 | 8,00 | 256,00 |
| 24 | 1698,0 | 404,99 | 13,00 | 243,01 |
MEB/MEGEP, Müzik Aletleri Yapımı: Bağlama Ailesi Perde ve Genel Ayarları (Tablo 1.1, 2.1 ve 3.1)
Nasıl kullanılır
- Kısa sap 648 mm düğmesine dokunun ya da kendi tel boyunuzu yazın: üst eşikten oktav perdesine olan mesafenin iki katı.
- Perde dizilimi menüsünden Yalçın Tura, MEB Tablo 1.1 ya da MEB pratik yöntemini seçin ve perde sayısını sapınıza göre ayarlayın.
- Tabloyu okuyun ya da şablonu %100 ölçekte basın; 100 mm çubuğu cetvelle ölçmeden şablonu kullanmayın.
- Perdeleri bağladıktan sonra her perdeyi akort cihazında kontrol edin.
Yardım ve açıklamalar
Kendi sazınızın tel boyunu yazın; tablo ve gerçek boyutlu şablon anında yeniden hesaplanır. Bağlama düzeninde alt tel Re olduğu için perde adları uzun saptakinden bir dörtlü kayar, mm değerleri ise yalnızca tel boyuna bağlıdır.
Oranlar 648 mm'de neden yuvarlak çıkıyor?
Tura oranlarında perdenin üst eşiğe uzaklığı d = L × (1 − 1/r)'dir. 18/17 oranlı 1. perde L ÷ 18, 9/8 oranlı 3. perde L ÷ 9, 4/3 oranlı 7. perde L ÷ 4'tür. 648 sayısı 18'e, 9'a ve 4'e tam bölündüğü için bu perdeler 36, 72 ve 162 mm'ye düşer; 12/11 oranlı koma perdesi (2.) de 648 ÷ 12 = 54 mm'dir.
Eşit tamperamanlı gitar formülü 1. perdeyi 36,4 mm'ye koyar; fark ilk perdede 0,4 mm'dir ama koma perdelerini hiç vermez. Kısa sapta da beş koma perdesi 2., 5., 9., 12. ve 16. perdelerdir: 648 mm'de 54, 120, 202,5, 252 ve 313,9 mm.
MEB tablosu, pratik yöntem ve eşik
MEB Tablo 1.1 kromatik 12 perdeyi verir; 88 cm sütunu orantılı olarak her boya uygulanır: 648 mm'de 1. perde 36,1 mm, 5. perde 162 mm, 12. perde (oktav) 324 mm. Pratik yöntem eşit tamperamanla çalışır ve koma perdesini iki perdenin ortasına bağlar: 2. perde 53,5 mm'ye düşer (Tura'da 54 mm).
MEB, kısa sap gibi orta boy bağlamalarda alt eşik yüksekliğinin 4–5,5 mm arasında değiştiğini yazar. Perdeler yenilenince tel yüksekliği de değişir; perde bağladıktan sonra telin perdelere çarpmadığını kontrol edin.
İpuçları
- Basılan notayı kısa sap bağlama akort cihazında sentle ölçün; tiz çıkan perdeyi üst eşiğe, pes çıkanı alt eşiğe doğru kaydırın.
- Oktavı oktav ayarı kontrolüyle tel tel kontrol edin.
- Uzun sap için uzun sap bağlama perde ölçüleri sayfasına bakın.
Sık sorulan sorular
Kısa sap bağlama kaç perdelidir?
Tura diziliminde bir oktavda 17 perde vardır. Toplam sayı sapın boyuna göre değişir; hesaplayıcı 24 perdeye kadar gider (648 mm'de 24. perde 405 mm), sapınızda daha az perde varsa sayıyı düşürün.
Kısa sap bağlamanın uzunluğu kaç cm?
Standart bir değer yoktur. MEB hesap örneğinde 64,8 cm tel boyu kullanır. Kendi sazınızda üst eşikten 17. perdeye (oktav) olan mesafeyi ölçüp ikiyle çarpın.
Kısa sap bağlama perde ölçüleri nelerdir?
648 mm'de Tura oranlarıyla üst eşikten: 1. perde 36 mm, 2. perde 54 mm, 3. perde 72 mm, 4. perde 104 mm, 5. perde 120 mm, 6. perde 136 mm, 7. perde 162 mm, 10. perde 216 mm ve 17. perde 324 mm.
Perde yerleri kısa sapta ve uzun sapta aynı mı?
Oranlar aynı, mm değerleri farklıdır: her perde tel boyuyla orantılıdır. 88 cm uzun sapta 1. perde 48,9 mm, 648 mm kısa sapta 36 mm'dir.
Kısa sap perde ayarı nasıl yapılır?
Perdeyi şablona göre bağlayın, basılan notayı akort cihazında sentle ölçün. Tiz çıkıyorsa perdeyi üst eşiğe, pes çıkıyorsa alt eşiğe doğru kaydırın; koma perdelerinin son ayarını kulakla yapın.