Tel Yüksekliği ve Sap Eğriliği
Tel yüksekliği (aksiyon), perdenin üstüyle telin alt yüzü arasındaki mesafedir. Truss rod ile ayarlanan sap eğriliğine (relief), alt eşiğin yüksekliğine ve üst eşik yuvalarının derinliğine bağlıdır. Enstrümanı seçin; ekran üreticinin yayımladığı değerleri, ölçümün yapıldığı perde ve kaynakla birlikte gösterir.
Referans tel yükseklikleri
Kalın ve ince telin yüksekliği, sap eğriliği ve ölçüm perdesi: her serinin üreticisinin yayımladığı değerler.
| Enstrüman | Kalın (mm) | İnce (mm) | Eğrilik (mm) | Perde |
|---|---|---|---|---|
| Fender elektro gitar | 1,6 | 1,6 | 0,3 | 17 |
| PRS elektro gitar | 1,5–1,9 | 1,4–1,8 | 0,1–0,3 | 12 |
| Martin akustik gitar | 2,0–2,3 | 1,4–1,7 | 0,1–0,1 | 12 |
| Klasik gitar | 4,0 | 3,2 | 0,1 | 12 |
| Fender bas | 2,4 | 2,0 | 0,3 | 17 |
| Ukulele | 3,0 | 3,0 | – | 12 |
| Mandolin | 1,9 | 1,7 | 0,1 | 12 |
| Banjo | 3,2 | 3,2 | 0,4–0,5 | 22 |
Nasıl kullanılır
- Enstrüman akortluyken önce sap eğriliğiyle başlayın: teli referans kartında belirtilen perdelerden basın ve 8. perdedeki boşluğu sentille (feeler gauge) ölçün.
- Boşluk aralığın dışındaysa truss rod'u küçük adımlarla çevirin ve yeniden ölçmeden önce ahşabın oturmasını bekleyin.
- Kalın ve ince teli belirtilen perdede ölçüp Bugünkü ölçüm alanlarına yazın. Hedef, referans aralığının ortasıyla gelir.
- Alt eşiği zımparalamadan önce sonucu bir kez daha kontrol edin: fazla alınan malzeme geri gelmez.
Yardım ve açıklamalar
Ölçtüğünüz ve istediğiniz değeri yazın: hesaplayıcı alt eşiği iki tarafta ne kadar alçaltmanız ya da yükseltmeniz gerektiğini söyler. Lutiye cetveliniz yoksa banka kartıyla kalibre edilen ekran cetveli işinizi görür.
Alt eşik kuralı
Tel, üst eşikten alt eşiğe uzanan bir doğrudur. Alt eşik indiğinde yükseklik, üst eşiğe olan uzaklık oranında düşer: skalanın ortasındaki 12. perdede aksiyon, alt eşiğin hareketinin yarısı kadar değişir. 12. perdede 0,4 mm alçaltmak için alt eşiği 0,8 mm indirin. Fender'ın ölçtüğü 17. perdede oran 1,6'ya 1'dir. Akustik ve klasik gitarda alt eşiğin tabanını azar azar zımparalayın: fazla inerse altına ince bir altlık koymak ya da yeni kemik eşik yapmak gerekir.
Sap eğriliği ve truss rod
Öne doğru hafif bir eğri, telin ortadaki perdelere çarpmadan titreşmesini sağlar. Truss rod tellerin gerginliğine karşı çalışır: sıkmak eğriliği azaltır, gevşetmek artırır.
Amerikalı üreticiler ölçüleri inçin 64'te biri cinsinden yayımlar (1/64″ = 0,397 mm). Fender, 9,5″–12″ radius için iki telde de 17. perdede 4/64″ (1,59 mm) önerir; Gibson ölçümü 12. perdede yapar.
Üst eşik yüksekliği
İlk perdelerde tel yüksek kalıyor ve basmak zor geliyorsa sorun çoğu zaman alt eşikte değil, üst eşikte: yuvalar sığdır. Üst eşik yüksekliği 1. perdede, açık telle ölçülür; tablo her profil için değerini verir. Yuvaları ince eğeyle derinleştirirken sık sık kontrol edin, çünkü fazla derin yuva açık telde cızırdar ve yeni üst eşik ister.
İpuçları
- Her seferinde tek bir şeyi değiştirin: truss rod, alt eşik, üst eşik. Her ayardan sonra yeniden akort edin.
- Yüksekliği değiştirdiniz mi? Oktav da değişir: oktav ayarı kontrolüyle bakın.
- Tel kalınlığını ya da akordu değiştirdiniz mi? Sap eğriliği de değişir; farkı tel gerginliği hesaplayıcısında görün.
Sık sorulan sorular
Elektro gitarda tel yüksekliği ne kadar olmalı?
9,5″–12″ radius için Fender, 17. perdede kalın ve ince telde 4/64″ (1,59 mm) önerir. Diğer markalar tabloda, her biri kendi ölçtüğü perdeyle yer alır.
Alt eşik ne kadar indirilmeli?
12. perdede düşürmek istediğinizin iki katı: 2,4 mm'den 2,0 mm'ye inmek için alt eşiği 0,8 mm indirin. Ölçüm 17. perdedeyse farkı 1,6 ile çarpın.
Truss rod ayarı nasıl yapılır?
8. perdedeki boşluğu ölçün. Boşluk referanstan büyükse truss rod'u sıkın; tel ilk perdelere değiyorsa gevşetin. Her seferinde en fazla çeyrek tur çevirin ve yeniden ölçün.
Akustik ve klasik gitarda tel yüksekliği ne kadar?
Akustik gitarda ölçüm 12. perdede yapılır; Martin ve Taylor değerleri kaynağıyla birlikte tabloda. Klasik gitarda aksiyon daha yüksektir, çünkü naylon tel daha geniş salınır.
1/64 inç kaç mm?
0,397 mm. Yani 3/64″ = 1,19 mm, 4/64″ = 1,59 mm, 5/64″ = 1,98 mm ve 6/64″ = 2,38 mm.
Tel yüksekliği telefonla ölçülür mü?
Evet, banka kartıyla (85,60 mm, ISO/IEC 7810 standardı) kalibre edilen ekran cetveliyle. Ekranın kenarını perdeye dayayın ve teli 1–4 mm'lik basamaklarla karşılaştırın.