Ύψος χορδών και καμπυλότητα μπράτσου
Το ύψος των χορδών (action) είναι η απόσταση από την κορυφή του τάστου ως την κάτω πλευρά της χορδής. Εξαρτάται από την καμπυλότητα του μπράτσου (relief), που ρυθμίζεται με τη βέργα (truss rod), από το ύψος του κόκαλου στον καβαλάρη και από τις εγκοπές του nut (πάνω κόκαλο). Διάλεξε όργανο και η οθόνη δείχνει τις τιμές που δημοσιεύει ο κατασκευαστής, με το τάστο όπου γίνεται η μέτρηση και την πηγή.
Ύψος χορδών αναφοράς
Ύψος της μπάσας και της πρίμας χορδής, καμπυλότητα μπράτσου και τάστο μέτρησης: είναι οι τιμές που δημοσιεύουν οι κατασκευαστές για κάθε σειρά.
| Όργανο | Μπάσα (mm) | Πρίμα (mm) | Καμπυλότητα (mm) | Τάστο |
|---|---|---|---|---|
| Ηλεκτρική Fender | 1,6 | 1,6 | 0,3 | 17 |
| Ηλεκτρική PRS | 1,5–1,9 | 1,4–1,8 | 0,1–0,3 | 12 |
| Ακουστική Martin | 2,0–2,3 | 1,4–1,7 | 0,1–0,1 | 12 |
| Κλασική κιθάρα | 4,0 | 3,2 | 0,1 | 12 |
| Μπάσο Fender | 2,4 | 2,0 | 0,3 | 17 |
| Ukulele | 3,0 | 3,0 | – | 12 |
| Μαντολίνο | 1,9 | 1,7 | 0,1 | 12 |
| Μπάντζο | 3,2 | 3,2 | 0,4–0,5 | 22 |
Πώς να το χρησιμοποιήσεις
- Με το όργανο κουρδισμένο, ξεκίνα από την καμπυλότητα: πάτησε τη χορδή όπως λέει η κάρτα αναφοράς και μέτρησε το κενό στο 8ο τάστο με φίλερ.
- Αν το κενό είναι εκτός ορίων, γύρισε τη βέργα λίγο λίγο και άφησε το ξύλο να «κάτσει» πριν ξαναμετρήσεις.
- Μέτρησε την μπάσα και την πρίμα χορδή στο τάστο που δείχνει η κάρτα και γράψ' το στο Μέτρηση τώρα. Ο στόχος έρχεται ήδη με τη μέση της περιοχής αναφοράς.
Βοήθεια και επεξηγήσεις
Γράψε πόσο μέτρησες και πόσο θέλεις: ο υπολογισμός λέει πόσο να ανέβει ή να κατέβει το κόκαλο σε κάθε πλευρά. Ένας χάρακας στην οθόνη, βαθμονομημένος με μια τραπεζική κάρτα, βοηθά όταν δεν έχεις χάρακα οργανοποιού.
Πόσο αλλάζει το ύψος όταν λιμάρεις το κόκαλο
Η χορδή είναι μια ευθεία από το nut ως το κόκαλο του καβαλάρη. Όταν το κόκαλο κατεβαίνει, το ύψος πέφτει ανάλογα με την απόσταση από το nut: στο 12ο τάστο, στη μέση της κλίμακας, το ύψος αλλάζει κατά το μισό από όσο κινήθηκε το κόκαλο. Για να κατέβεις 0,4 mm στο 12ο, χαμήλωσε το κόκαλο 0,8 mm. Στο 17ο, εκεί όπου μετρά η Fender, η αναλογία είναι 1,6 προς 1. Στην ακουστική και στην κλασική, λιμάρισε τη βάση του κόκαλου σιγά σιγά: αν το κατεβάσεις πολύ, θέλει τάκο ή καινούργιο κόκαλο.
Ο ίδιος κανόνας ισχύει στο μπουζούκι, όπου ο καβαλάρης δεν είναι κολλημένος στο καπάκι αλλά τον κρατάει η πίεση των χορδών: σημάδεψε τη θέση του πριν τον βγάλεις, για να μη χαθεί η οκτάβα.
Καμπυλότητα μπράτσου και truss rod
Μια μικρή καμπύλη προς τα εμπρός αφήνει τη χορδή να πάλλεται χωρίς να χτυπά στα μεσαία τάστα. Η βέργα δουλεύει αντίθετα στην τάση των χορδών: όταν τη σφίγγεις, η καμπυλότητα μικραίνει· όταν τη λασκάρεις, μεγαλώνει.
Οι αμερικανοί κατασκευαστές δίνουν τις μετρήσεις σε 64α της ίντσας (1/64″ = 0,397 mm). Η Fender προτείνει 4/64″ (1,59 mm) και στις δύο ακριανές χορδές, στο 17ο τάστο, για ακτίνα ταστιέρας 9,5″ ως 12″· η Gibson μετρά στο 12ο.
Συμβουλές
- Άλλαζε ένα πράγμα τη φορά: βέργα, κόκαλο, nut. Ξανακούρδισε μετά από κάθε ρύθμιση.
- Άλλαξε το ύψος; Αλλάζει μαζί και η οκτάβα: έλεγξέ τη με τον έλεγχο οκτάβας.
- Άλλαξες πάχος χορδών ή κούρδισμα; Αλλάζει μαζί και η καμπυλότητα· δες τη διαφορά στον υπολογισμό τάσης χορδών.
Συχνές ερωτήσεις
Ποιο είναι το σωστό ύψος χορδών στην ηλεκτρική κιθάρα;
Για ακτίνα 9,5″ ως 12″, η Fender προτείνει 4/64″ (1,59 mm) στην μπάσα και στην πρίμα χορδή, στο 17ο τάστο. Οι άλλες εταιρείες είναι στον πίνακα, η καθεμία στο τάστο όπου μετρά.
Πόσο να χαμηλώσω το κόκαλο του καβαλάρη;
Το διπλάσιο από όσο θέλεις να κερδίσεις στο 12ο τάστο: για να πας από 2,4 σε 2,0 mm, χαμήλωσε 0,8 mm. Αν μετράς στο 17ο, πολλαπλασίασε τη διαφορά με 1,6.
Πώς ρυθμίζω το truss rod της κιθάρας;
Μέτρησε το κενό στο 8ο τάστο. Κενό πάνω από την αναφορά: σφίξε τη βέργα· χορδή που ακουμπά στα πρώτα τάστα: λάσκαρέ τη. Γύρνα το πολύ 1/4 της στροφής τη φορά και ξαναμέτρησε.
Ποιο είναι το ύψος χορδών στην ακουστική κιθάρα;
Στην ακουστική η μέτρηση γίνεται στο 12ο τάστο· οι τιμές της Martin και της Taylor είναι στον πίνακα, με την πηγή. Στην κλασική το ύψος είναι μεγαλύτερο, γιατί το νάιλον πάλλεται με μεγαλύτερο πλάτος.
Πόσο είναι το 1/64 της ίντσας;
0,397 mm. Άρα 3/64″ = 1,19 mm, 4/64″ = 1,59 mm, 5/64″ = 1,98 mm και 6/64″ = 2,38 mm.
Μπορώ να μετρήσω το ύψος με το κινητό;
Ναι, με τον χάρακα της οθόνης βαθμονομημένο με μια τραπεζική κάρτα (85,60 mm, πρότυπο ISO/IEC 7810). Ακούμπησε την άκρη της οθόνης στο τάστο και σύγκρινε τη χορδή με τα σκαλοπάτια από 1 ως 4 mm.