Κούρδισμα ούτι με κουρδιστήρι online
Το ούτι είναι έγχορδο με κοντό μπράτσο χωρίς τάστα και αχλαδόσχημο σκάφος, που παίζεται με πένα. Το σημερινό όργανο έχει 11 χορδές: πέντε διπλές, κουρδισμένες σε ταυτοφωνία, και μία μονή μπάσα, το μπαμ. Στην Ελλάδα επικράτησε κυρίως το ούτι της σχολής της Πόλης και της Σμύρνης, το λεγόμενο «τούρκικο», όπως το καθιέρωσε ο Μανώλης Βένιος (Manol), Ρωμιός οργανοποιός της Πόλης.
Κούρδισμα ούτι: νότες και Hz ανά χορδή
Ούτι 11 χορδών, από το μπαμ (6η, μονή) στην πρίμα (1η): πραγματικό ύψος και συχνότητες ίσου συγκερασμού με Λα4 = 440 Hz· οι χορδές 5 έως 1 είναι διπλές σε ταυτοφωνία. Το ιρακινό Φα Λα Ρε Σολ Ντο Φα φτάνει ως το F4 (349,23 Hz). Οι στόχοι ακολουθούν την αναφορά Λα που διαλέγεις.
| Χορδή | Τουρκικό σύγχρονο, Hz | Τουρκικό παραδοσιακό, Hz | Αραβικό σε Ντο, Hz | Αιγυπτιακό σε Ρε, Hz |
|---|---|---|---|---|
| 6η · μπαμ (μονή) | C♯2 (Ντο♯) · 69,30 | E2 (Μι) · 82,41 | C2 (Ντο) · 65,41 | D2 (Ρε) · 73,42 |
| 5η (διπλή) | F♯2 (Φα♯) · 92,50 | A2 (Λα) · 110,00 | F2 (Φα) · 87,31 | G2 (Σολ) · 98,00 |
| 4η (διπλή) | B2 (Σι) · 123,47 | B2 (Σι) · 123,47 | A2 (Λα) · 110,00 | A2 (Λα) · 110,00 |
| 3η (διπλή) | E3 (Μι) · 164,81 | E3 (Μι) · 164,81 | D3 (Ρε) · 146,83 | D3 (Ρε) · 146,83 |
| 2η (διπλή) | A3 (Λα) · 220,00 | A3 (Λα) · 220,00 | G3 (Σολ) · 196,00 | G3 (Σολ) · 196,00 |
| 1η · πρίμα (διπλή) | D4 (Ρε) · 293,66 | D4 (Ρε) · 293,66 | C4 (Ντο) · 261,63 | C4 (Ντο) · 261,63 |
Χρήστος Τσιαμούλης, «Το ούτι: Παράδοση αιώνων» — Πεμπτουσία (2019)
Πώς να το χρησιμοποιήσεις
- Πάτα Ενεργοποίηση μικροφώνου, επίτρεψε την πρόσβαση και διάλεξε το κούρδισμα που ταιριάζει στο ούτι και στις χορδές σου.
- Ξεκίνα από την 1η χορδή, την πρίμα. Πάτα το κουμπί της για να ακούσεις τη νότα, σβήσε με το δάχτυλο τη μία από τις δύο χορδές του ζεύγους και παίξε την άλλη με την πένα. Γύρνα το κλειδί ώσπου η ένδειξη να πάει στο πράσινο, φτάνοντας στη νότα από κάτω.
- Ταίριαξε τη δεύτερη χορδή του ζεύγους με την πρώτη, ώσπου να σβήσει το κυμάτισμα όταν τις παίζεις μαζί, και συνέχισε με τη 2η, την 3η και την 4η.
- Στο τέλος κούρδισε την 5η και το μπαμ, στις νότες που θέλεις για το μακάμ, και κάνε έναν ακόμη γύρο σε όλες.
Βοήθεια και επεξηγήσεις
Η σελίδα ανοίγει με το σύγχρονο τουρκικό κούρδισμα, από το μπαμ στην πρίμα: Ντο♯2 Φα♯2 Σι2 Μι3 Λα3 Ρε4 (C♯2 F♯2 B2 E3 A3 D4). Στη λίστα θα βρεις και το παραδοσιακό τουρκικό Μι Λα Σι Μι Λα Ρε, που μερικοί το λένε «ελληνικό», δύο αραβικά κουρδίσματα (σε Ντο και σε Ρε) και το ψηλό ιρακινό. Επίσημο ελληνικό κούρδισμα δεν υπάρχει: στην Ελλάδα παίζονται και τα δύο ιδιώματα, το τούρκικο και το αράβικο.
Τέσσερις ψηλές σε τετάρτες, δύο μπάσες κατά το μακάμ
Οι τέσσερις ψηλότερες χορδές κουρδίζονται σε καθαρές τετάρτες: Σι Μι Λα Ρε στο τουρκικό, Λα Ρε Σολ Ντο στο αραβικό. Οι δύο μπάσες, η 5η και το μπαμ, αλλάζουν ανάλογα με το μακάμ και το γούστο του καθενός: Ντο♯–Φα♯, Μι–Λα, Ρε–Λα ή Ρε–Σολ. Το Ντο♯–Φα♯ και το Μι–Λα είναι έτοιμα στη λίστα· για Ρε–Λα ή Ρε–Σολ με τις τουρκικές ψηλές, κούρδισε τις τέσσερις ψηλές εδώ και τις δύο μπάσες με το χρωματικό κουρδιστήρι.
Εδώ η 1η χορδή είναι η πρίμα και η 6η το μπαμ, αλλά μερικές πηγές μετρούν ανάποδα. Αν το ούτι σου έχει μόνο πέντε διπλές χορδές, κούρδισέ τες όπως τις πέντε ψηλότερες του εξάχορδου.
Πραγματικό ύψος, γραφή Bolahenk και αραβικό ύψος
Το κουρδιστήρι δείχνει τις νότες που ηχούν, με Λα4 = 440 Hz: η πρίμα του τουρκικού είναι Ρε4, περίπου 293,66 Hz. Οι τουρκικές παρτιτούρες σε Bolahenk όμως διαβάζονται κατά θέση: διαβάζεις Σολ και παίζεις Ρε. Μην ανεβάσεις λοιπόν την πρίμα σε Σολ επειδή έτσι γράφει η παρτιτούρα. Την ίδια λογική έχουν το κανονάκι και η πολίτικη λύρα.
Για να παίξεις στο αραβικό ύψος (αχένκ Σιουπουρντέ), κατεβάζεις όλο το τουρκικό ούτι έναν τόνο: οι τέσσερις ψηλές γίνονται Λα Ρε Σολ Ντο. Το αντίστροφο μην το κάνεις: ένα αραβικό ούτι, με μεγαλύτερο μπράτσο, δεν το ανεβάζεις στο τουρκικό κούρδισμα, γιατί η τάση φορτώνει το καπάκι. Κούρδιζε κάθε ούτι γι' αυτό που είναι φτιαγμένο.
Συμβουλές
- Το μπαμ (Ντο♯2, περίπου 69,30 Hz, ή Ντο2 στο αραβικό σε Ντο) ακούγεται αδύναμα στο μικρόφωνο του κινητού: φέρε το τηλέφωνο κοντά στο καπάκι και παίξε σταθερά. Αν δεις τη σωστή νότα μία οκτάβα πιο ψηλά, το κουρδιστήρι διαβάζει αρμονική.
- Αν το κλειδί γλιστράει, βάλε λίγη κιμωλία· αν κολλάει, λίγο κερί, πάντα με μέτρο.
- Πάρε χορδές για το κούρδισμα που θα χρησιμοποιήσεις: τα σετ πωλούνται για τουρκικό ή για αραβικό χόρδισμα. Το ιρακινό θέλει δικό του σετ.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς κουρδίζεται το ούτι;
Μία χορδή τη φορά, ώσπου η ένδειξη να πάει στο πράσινο: πρώτα οι τέσσερις ψηλές, με τις δύο χορδές κάθε ζεύγους ίδιες, και στο τέλος η 5η και το μπαμ, ανάλογα με το μακάμ.
Ποιο είναι το τουρκικό κούρδισμα στο ούτι;
Το σύγχρονο είναι Ντο♯ Φα♯ Σι Μι Λα Ρε (C♯2 F♯2 B2 E3 A3 D4), από το μπαμ στην πρίμα. Το παραδοσιακό είναι Μι Λα Σι Μι Λα Ρε (E2 A2 B2 E3 A3 D4)· αλλάζουν μόνο οι δύο μπάσες. Στην Ελλάδα θα βρεις και τα δύο.
Ποιο είναι το αραβικό κούρδισμα στο ούτι;
Δύο συνηθισμένα είναι το Ντο Φα Λα Ρε Σολ Ντο (C2 F2 A2 D3 G3 C4) και το αιγυπτιακό Ρε Σολ Λα Ρε Σολ Ντο (D2 G2 A2 D3 G3 C4)· οι πηγές διαφωνούν για το ποιο είναι πιο διαδεδομένο. Υπάρχει και το ψηλό ιρακινό Φα Λα Ρε Σολ Ντο Φα (F2 έως F4).
Ποια είναι η 1η χορδή στο ούτι;
Εδώ η 1η είναι η πρίμα (Ρε4 στο τουρκικό, Ντο4 στο αραβικό) και η 6η το μονό μπαμ. Κάποιοι μετρούν ανάποδα, οπότε κοίτα και τη νότα.
Γιατί η παρτιτούρα γράφει Σολ και το κουρδιστήρι δείχνει Ρε;
Οι τουρκικές παρτιτούρες σε Bolahenk διαβάζονται κατά θέση: διαβάζεις Σολ και παίζεις Ρε. Το κουρδιστήρι δείχνει πάντα το πραγματικό ύψος.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε ούτι και λαούτο;
Το ούτι δεν έχει τάστα ούτε μπερντέδες και κουρδίζεται κυρίως σε τετάρτες. Το λαούτο έχει μακρύ μπράτσο με μπερντέδες και τέσσερα ζεύγη σε πέμπτες, Ντο Σολ Ρε Λα· γι' αυτό υπάρχει το κουρδιστήρι λαούτου.
Κουρδίζεται το ούτι σε τέταρτα του τόνου;
Όχι. Οι ανοιχτές χορδές κουρδίζονται σε νότες ίσου συγκερασμού· τα μικροδιαστήματα του μακάμ τα βρίσκουν το δάχτυλο και το αυτί σου στο μπράτσο χωρίς τάστα.