จูนขิมออนไลน์

เสียงไทยหรือเสียงสากล: เลือกก่อนจูน

ขิมไทยดั้งเดิมตั้งเสียงตามขลุ่ยเพียงออ ซึ่งเสียงโดใกล้เคียงกับ B♭ แต่ไม่มีแหล่งข้อมูลที่วัดขิมโดยตรง และระดับเสียง (ทาง) ต่างกันไปตามสำนัก ถ้าวาง 7 ขั้นเท่ากันตามทฤษฎีจาก B♭ เสียงอื่นจะห่างจากครึ่งเสียงสากลที่ใกล้ที่สุดได้ถึงราว 43 เซนต์ จึงไม่ควรดึงทุกเสียงเข้าหาโน้ตสากล เพราะขิมจะไม่เข้ากับเครื่องดนตรีไทยอื่น ให้เริ่มจากเสียงที่ครูหรือวงให้ แล้วใช้ค่าเซนต์ในการตั้งค่าเพื่อเล็งเป้าหมาย

วงดนตรีไทยภาคกลางใช้ชุดเสียงมาตรฐาน ม.ว. ของกรมศิลปากรเป็นหลัก และมีแอป Thai Tuner ของมหาวิทยาลัยมหิดลร่วมกับกรมศิลปากร งานวิจัยปี 2566 รายงานประกาศมาตรฐานเสียงของกรมศิลปากรปี 2564 ไว้ตามตารางด้านล่าง แต่ไม่ใช่ทุกโรงเรียนที่ใช้ ส่วนขิม 11 หย่องและขิมโครมาติกตั้งเป็นบันไดเสียงสากลได้ ซึ่งน่าจะเป็น 12 ครึ่งเสียงที่ A4 = 440 Hz แต่ยังไม่มีแหล่งยืนยันสำหรับขิมโดยตรง ให้ดูผังของผู้ผลิต

หย่อง สาย และขนาดของขิม

หย่องของขิมหลายตัวเลื่อนได้ ถ้าหย่องขยับ เสียงทั้งสองฝั่งของสายจะเปลี่ยน ให้ดูตำแหน่งหย่องก่อนจูนทุกครั้ง ขิมมีหลายขนาด: 7 หย่อง (42 สาย), 9 หย่อง (54 สาย), 11 หย่อง (66 สาย) และ 15 หย่อง (90 สาย) ส่วนขิมโครมาติกหรือขิมสายลอดช่องมี 14, 16 หรือ 18 หย่องต่อแถว (84, 96 หรือ 108 สาย)

สายขิมเดิมเป็นทองเหลือง รุ่นใหม่เป็นสแตนเลส อากาศร้อนชื้นทำให้ขิมเพี้ยนเร็ว จึงควรเช็กก่อนเรียนหรือแสดงทุกครั้ง ตีเบาๆ ด้วยปลายไม้ที่หุ้มไว้ เพราะการตีแรงทำให้ฮาร์โมนิกดังและจูนเนอร์อาจอ่านเป็นออกเทฟบน

เคล็ดลับ

• หมุดด้านซ้ายเป็นหมุดยึดสาย อย่าหมุน ให้หมุนเฉพาะหมุดตั้งเสียงด้านขวา
• อย่าตีสามสายพร้อมกันขณะวัด เสียงสั่นทำให้จูนเนอร์สับสน วัดทีละสายแล้วค่อยฟังรวม
• วางมือถือใกล้กลุ่มสายที่กำลังจูน และจูนในห้องเงียบ