Ustawienie menzury gitary
Gitara stroi idealnie na pustych strunach, a akordy wyżej na gryfie brzmią fałszywie? To problem z menzurą (w wielu poradnikach nazywaną też ustawieniem oktawy): dźwięk na 12. progu powinien być dokładnie o oktawę wyższy od pustej struny, a gdy długość drgająca między górnym siodełkiem a siodełkiem mostka jest za długa lub za krótka, przyciśnięty dźwięk wychodzi za wysoko albo za nisko. To narzędzie mierzy tę różnicę przez mikrofon, struna po strunie, i mówi, o ile centów odbiega każda z nich i w którą stronę trzeba przesunąć siodełko.
Jak korzystać
- Wybierz instrument i strój, włącz mikrofon i trzymaj urządzenie blisko otworu rezonansowego albo wzmacniacza, z dala od hałasu.
- Krok 1: zagraj wskazaną pustą strunę i pozwól jej wybrzmieć. Jeśli odbiega o więcej niż 3 centy, narzędzie poprosi najpierw o nastrojenie (link otwiera stroik); menzura ma sens tylko przy nastrojonej pustej strunie.
- Krok 2 (opcjonalny): zagraj flażolet na 12. progu, dotykając struny lekko nad progiem, bez dociskania. To punkt odniesienia: jeśli flażolet się zgadza, a przyciśnięty dźwięk nie, winna jest wysokość strun albo nacisk palca, nie siodełko.
- Krok 3: przyciśnij strunę na 12. progu z normalną siłą, jak przy graniu, i zagraj. Odchyłka trafia do tabeli: zielona do 2 centów, żółta do 5, czerwona powyżej, a obok widać, co poprawić.
- Powtórz dla pozostałych strun (narzędzie samo przechodzi do następnej). Użyj Zmierz strunę ponownie po przesunięciu siodełka, a Wyczyść wszystko, aby zacząć od nowa; ostatni wynik zapisuje się na Twoim urządzeniu.
Pomoc i wyjaśnienia
Działa z gitarą 6-strunową (strój standardowy, drop D i pół tonu niżej), basem 4- i 5-strunowym oraz ukulele (wysokie G, niskie G i barytonowe). Każdy odczyt wymaga, by dźwięk utrzymał się stabilnie przez pół sekundy, i jest średnią z dziesięciu pomiarów, więc wynik nie zależy od ataku kostki. Nic nie jest nagrywane ani wysyłane: dźwięk jest analizowany na Twoim urządzeniu.
12. próg za wysoko albo za nisko: co zrobić
Zasada jest jedna: jeśli przyciśnięty dźwięk na 12. progu jest za wysoki (odchyłka dodatnia), struna jest za krótka i siodełko mostka trzeba przesunąć do tyłu, dalej od główki, żeby wydłużyć część drgającą. Jeśli jest za niski (odchyłka ujemna), struna jest za długa i siodełko przesuwa się do przodu, w stronę główki. Przesuwaj po trochu, nastrój ponownie pustą strunę i zmierz jeszcze raz: każda regulacja zmienia też wysokość pustej struny.
W gitarze elektrycznej i basie każda struna ma własne siodełko na mostku, przesuwane śrubą z tyłu: dokręcenie śruby cofa siodełko (dłuższa struna, gdy 12. próg jest za wysoko), a odkręcenie przesuwa je do przodu. W gitarze akustycznej i klasycznej siodełko mostka to jeden kawałek kości lub plastiku; lutnik spiłowuje przednią albo tylną krawędź pod każdą struną (albo zakłada siodełko kompensowane). Narzędzie pokazuje dokładnie, które struny tego wymagają i o ile.
Dlaczego menzura się rozjeżdża
Dociśnięcie struny lekko ją naciąga i podnosi jej dźwięk; grubsze struny i wyższa akcja naciągają bardziej. Dlatego mostki w gitarach elektrycznych są ustawione skośnie, a siodełka w akustykach są kompensowane. Stare struny, zmiana grubości, inny strój (drop D, pół tonu niżej) i zmiana akcji przesuwają menzurę, więc warto mierzyć ją ponownie przy każdej wymianie strun.
Kilka centów błędu to norma, zwłaszcza w gitarze z nylonowymi strunami i ukulele, gdzie nacisk palca znaczy więcej. Do 2 centów nikt tego nie słyszy; między 2 a 5 centami wprawne ucho zauważy różnicę w wysokich akordach; powyżej 5 centów akordy wyżej na gryfie brzmią fałszywie nawet przy idealnie nastrojonych pustych strunach.
Wskazówki
- Dociskaj dźwięk na 12. progu tak samo mocno jak przy graniu: zbyt mocny nacisk podwyższa dźwięk i zafałszowuje pomiar.
- Graj bez wibrata i pozwól strunie czysto wybrzmieć; odczyt jest przyjmowany dopiero po pół sekundy stabilnego dźwięku.
- Na basie szarpnij strunę palcem blisko mostka, niezbyt mocno: niskie struny potrzebują chwili, żeby ustabilizować dźwięk.
- Załóż nowe struny i rozciągnij je przed pomiarem; stare struny fałszują i dają złą menzurę przy każdej regulacji.
Najczęściej zadawane pytania
Czym jest menzura gitary?
W praktyce gitarzystów to regulacja długości drgającej każdej struny na siodełku mostka tak, aby przyciśnięty dźwięk na 12. progu był dokładnie o oktawę wyższy od pustej struny (stąd też nazwa „ustawienie oktawy”). Przy dobrze ustawionej menzurze instrument stroi na całym gryfie, a nie tylko na pustych strunach.
12. próg jest za wysoko: w którą stronę przesunąć siodełko?
Do tyłu, dalej od główki, żeby wydłużyć strunę. W gitarze elektrycznej dokręć śrubę siodełka tej struny; w akustycznej lutnik spiłuje przednią krawędź siodełka mostka. Jeśli dźwięk jest za nisko, zrób odwrotnie: siodełko do przodu.
Czy flażolet na 12. progu jest potrzebny?
Nie, ten krok jest opcjonalny. Pomaga rozdzielić problemy: flażolet nie zależy od nacisku palca, więc jeśli zgadza się z pustą struną, a przyciśnięty dźwięk nie, błąd wynika z wysokości strun albo z tego, jak mocno dociskasz.
Jaki błąd jest dopuszczalny?
Do 2 centów: kolor zielony, niesłyszalne. Do 5 centów: żółty, do przyjęcia w gitarze klasycznej i ukulele, w elektrycznej warto poprawić. Powyżej 5 centów: czerwony, akordy wyżej na gryfie będą brzmieć fałszywie.
Czy działa z basem i ukulele?
Tak: bas 4- i 5-strunowy (strój standardowy i drop D) oraz ukulele w stroju z wysokim G, niskim G i barytonowym. Przy basie narzędzie przyjmuje nieco słabszy sygnał i czeka, aż dźwięk się ustabilizuje, zanim zacznie mierzyć.
Dlaczego pokazuje, że to nie jest dźwięk z 12. progu?
Bo odczyt różnił się od oczekiwanego dźwięku o ponad 200 centów: zagrałeś znowu pustą strunę, inną strunę albo mikrofon złapał harmoniczną. Zagraj wskazany dźwięk i trzymaj go, aż pasek się zapełni.
Czy dźwięk jest gdzieś wysyłany?
Nie. Rozpoznawanie wysokości działa w przeglądarce, na Twoim urządzeniu; nic nie jest nagrywane ani wysyłane. Wynik zapisuje się tylko w przeglądarce, a jeśli chcesz, możesz udostępnić link z podsumowaniem.