Strojenie saksofonu i dętych, dźwięk po dźwięku
Stroisz saksofon do A albo do B orkiestry, tuner pokazuje zero, a mimo to niektóre dźwięki wychodzą za wysoko, a inne za nisko. To normalne: każdy instrument dęty ma swoje tendencje intonacyjne, czyli dźwięki, które same z siebie ciągną w górę albo w dół przez kształt przewodu, otwory i sposób, w jaki dmucha każdy muzyk. Ta mapa pokazuje strojenie saksofonu, klarnetu, blachy i fletów dźwięk po dźwięku: grasz skalę, trzymając każdy dźwięk sekundę lub dwie, a każdy dźwięk robi się niebieski (za nisko), zielony (czysto, do ±5 centów) albo czerwony (za wysoko).
Jak korzystać
- Wybierz instrument (transpozycja jest już ustawiona) i zdecyduj, czy mierzyć wszystkie dźwięki (chromatycznie), czy tylko skalę durową albo molową. Najpierw pograj kilka minut, żeby rozgrzać instrument.
- Włącz mikrofon i ustaw telefon albo komputer metr lub dwa od siebie, przodem do Ciebie, z dala od wentylatorów i muzyki.
- Graj każdy dźwięk swoim zwykłym brzmieniem, w dynamice, której używasz najczęściej, i trzymaj go, aż pasek się zapełni (około 2 sekund). Nie poprawiaj wysokości ustami, patrząc na ekran: mapa potrzebuje dźwięku takiego, jaki wychodzi naturalnie.
- Między dźwiękami przerwij. Dźwięk z przerywaną ramką to proponowany następny, ale możesz grać w dowolnej kolejności; ponowne zagranie tego samego dźwięku dodaje kolejny pomiar do jego średniej.
- Przeczytaj podsumowanie: czerwone dźwięki mają tendencję do zawyżania, niebieskie do zaniżania. Stuknij dźwięk na mapie, żeby zobaczyć jego pomiary. Ostatnia sesja dla każdego instrumentu zostaje zapisana na Twoim urządzeniu.
Pomoc i wyjaśnienia
Dźwięki widać tak, jak czytasz je w nutach (dźwięk zapisany): w saksofonie altowym zapisane G to brzmiące B (B♭). Każdy dźwięk można zmierzyć kilka razy, żeby uzyskać średnią, a podsumowanie mówi, które dźwięki mają tendencję do zawyżania lub zaniżania i czy ustnik (albo baryłkę, krąglik strojeniowy, główkę fletu) trzeba wysunąć, czy wsunąć. Dźwięk jest analizowany na Twoim urządzeniu: nic nie jest nagrywane ani wysyłane.
Jak czytać mapę i co z nią zrobić
Zacznij od średniej ogólnej. Jeśli prawie wszystkie dźwięki są za wysokie, cały instrument jest za krótki: zsuń trochę ustnik saksofonu z korka na esce, wysuń baryłkę klarnetu, główkę fletu albo główny krąglik strojeniowy w instrumentach blaszanych i zmierz jeszcze raz. Jeśli prawie wszystkie są za niskie, wsuń. Rada pojawia się dopiero wtedy, gdy co najmniej trzy dźwięki na cztery idą w tę samą stronę, bo ustnik przesuwa wszystkie dźwięki naraz.
Przy średniej bliskiej zera zostają dźwięki, które odstają od reszty; zaznacz Odejmij średnią ogólną, żeby widzieć tylko tę różnicę. Te dźwięki poprawia się w trakcie gry: otwierając albo usztywniając zadęcie, zmieniając samogłoskę i podparcie oddechowe, alternatywnymi chwytami albo, w instrumentach blaszanych, krąglikiem 1. lub 3. wentyla. Najbardziej słychać to w wolnej muzyce i długich akordach.
Typowe tendencje w poszczególnych grupach
Saksofon: według dr Shelley Jagow (Dansr/Vandoren) większość saksofonów ma za niskie środkowe Cis5 (wszystkie klapy otwarte) i za wysokie D5, Es5 i E5 z klapą oktawową, podobnie jak dźwięki klap dłoniowych od D6 do F6. Klarnet: A3, E5 i Cis6, które wychodzą z tego samego otworu, zwykle są za wysokie (Gregory Dufford, The Instrumentalist), a dźwięki gardłowe od G4 do B4 (B♭4) też mają tendencję do zawyżania. Flet: w trzeciej oktawie dźwięki od Es6 do As6 wychodzą zwykle za wysoko, H6 i C7 wyraźnie za wysoko, a Cis6 najczęściej jest za niskie (Bradley Garner, The Instrumentalist).
Obój: niskie dźwięki mają tendencję do zaniżania, chyba że gra się je bardzo cicho, a dźwięki z półprzymkniętym otworem oraz Cis5, D5 i Es5 do zawyżania (Sarah Hamilton, Oboehelp); w fagocie dźwięki z półprzymkniętym otworem (Fis3, G3 i As3) też zwykle są za wysokie. Instrumenty blaszane: połączenia wentyli 1-3 i 1-2-3 są za wysokie (1-2-3 nawet o około 28 centów, według otwartego podręcznika Brass Techniques and Pedagogy), dlatego trąbka ma ruchomy krąglik 3. wentyla do D4 i Cis4; dźwięki 5. harmonicznej, jak puste E5 na trąbce, są o około 14 centów za niskie, a 7. harmonicznej, za niskiej o około 31 centów, się unika. We flecie prostym mocniejsze dmuchanie podnosi dźwięk, a słabsze go obniża, więc mapa dużo mówi o Twoim sposobie dmuchania.
Temperatura, rozgrzewka i sposób gry
Powietrze w instrumencie zmienia strój: każdy stopień Celsjusza więcej podnosi dźwięk w instrumentach dętych o około 3 centy, a w pomiarach instrumentów blaszanych wyszło od 1,2 do 2,6 centa na stopień. Dlatego zimny saksofon zaczyna za nisko i podnosi się przez pierwsze minuty. Przed pomiarem graj długie dźwięki przez mniej więcej trzy minuty, jak zaleca klarnecistka Paula Corley, i mierz zawsze w tym samym miejscu. Dynamika też ma znaczenie: flet idzie w górę, gdy grasz głośno, i opada przy cichej grze, a klarnet w niskim rejestrze często robi odwrotnie.
Mapa opisuje instrument i muzyka razem: ten sam flet da inną mapę w rękach innej osoby, a ten sam saksofon zmienia się z innym ustnikiem, stroikiem albo ligaturą. Dlatego pokazuje dźwięki, których to Ty musisz pilnować. Zmierz ponownie, gdy zmienisz sprzęt, i porównaj. Jeśli jeden dźwięk odstaje o ponad 30 centów mimo dobrej średniej, może to być nieszczelna poduszka albo klapa otwierająca się za wysoko: pokaż mapę serwisantowi.
Wskazówki
- Mierz z tym samym stroikiem i ustnikiem, na których grasz; nowy albo miękki stroik przesuwa całą mapę.
- Graj bez wibrata i nie patrz na ekran, kiedy trzymasz dźwięk; poprawianie wysokości ustami ukrywa tendencję, której szukasz.
- Przejdź skalę dwa lub trzy razy: średnia z kilku pomiarów na dźwięk jest dużo bardziej wiarygodna.
- Potem ćwicz czerwone i niebieskie dźwięki ze słuchu z dźwiękiem burdonowym albo z tunerem chromatycznym.
Najczęściej zadawane pytania
Mój saksofon fałszuje. Co zrobić?
Najpierw rozgrzej saksofon i nastrój ustnikiem jeden dźwięk odniesienia. Potem zrób mapę: jeśli prawie wszystkie dźwięki są za wysokie albo za niskie, problemem jest położenie ustnika; jeśli odstają tylko niektóre, to tendencje instrumentu i Twojego zadęcia, które poprawia się w trakcie gry. Dźwięki bardzo odległe, powyżej 30 centów, mogą wskazywać na nieszczelność: oddaj instrument do serwisu.
Do jakiego dźwięku stroić saksofon?
W orkiestrach dętych stroi się do koncertowego B (B♭), które w saksofonie altowym i barytonowym jest zapisanym G, a w sopranowym i tenorowym zapisanym C. W orkiestrach symfonicznych dźwiękiem odniesienia jest koncertowe A (zapisane Fis w altowym, zapisane H w tenorowym). Gdy ten dźwięk jest czysty, mapa pokaże, jak zachowują się pozostałe.
Dlaczego dźwięki wyglądają inaczej niż w zwykłym tunerze?
Bo mapa pokazuje dźwięk zapisany dla wybranego instrumentu. W saksofonie altowym zapisane C brzmi jako Es; zwykły tuner chromatyczny pokazuje Es. Wiersz pod dużą nazwą dźwięku pokazuje też dźwięk rzeczywisty i częstotliwość.
Czy muszę grać całą skalę chromatyczną?
Nie. Wybierz skalę durową albo molową, żeby mierzyć tylko jej dźwięki, albo zawęź zakres w Ustawieniach. Ogólne podsumowanie pojawia się po zmierzeniu czterech dźwięków.
Jakie odchylenie jest normalne?
Do 5 centów pole jest zielone i prawie nikt tego nie słyszy. Od 5 do 15 centów to rzecz normalna w każdym instrumencie dętym i poprawia się ją zadęciem. Powyżej 20 albo 30 centów dźwięk wymaga alternatywnego chwytu, krąglika albo przeglądu instrumentu.
Czy dźwięk jest gdzieś wysyłany?
Nie. Wykrywanie wysokości działa w przeglądarce, na Twoim urządzeniu; nic nie jest nagrywane ani wysyłane. Mapa zapisuje się tylko w Twojej przeglądarce, a jeśli chcesz, możesz udostępnić link z podsumowaniem.