کوک ساکسیفون و سازهای بادی، نت به نت

نقشه را چطور بخوانیم و با آن چه کنیم

اول به میانگین کلی نگاه کنید. اگر تقریباً همه نت‌ها بالا درمی‌آیند، کل ساز زیادی کوتاه است: دهنی ساکسیفون را کمی روی گردن بیرون بکشید، یا بشکه کلارینت، سرِ فلوت یا اسلاید کوک اصلی سازهای برنجی را، و دوباره اندازه بگیرید. اگر تقریباً همه پایین درمی‌آیند، آن را جلوتر ببرید. این توصیه فقط وقتی ظاهر می‌شود که دست‌کم سه نت از هر چهار نت به یک سمت بروند، چون دهنی همه نت‌ها را با هم جابه‌جا می‌کند.

وقتی میانگین نزدیک صفر شد، نت‌هایی باقی می‌مانند که از بقیه فاصله می‌گیرند؛ گزینه کم کردن میانگین کلی را بزنید تا فقط همین اختلاف را ببینید. این نت‌ها حین نواختن اصلاح می‌شوند: با باز یا سفت کردن امبوشور، تغییر حالت دهان و حمایت هوا، با انگشت‌گذاری‌های جایگزین یا، در سازهای برنجی، با اسلاید پیستون 1 یا 3. این موضوع در موسیقی آرام و آکوردهای کشیده بیشتر به گوش می‌آید.

تمایل‌های رایج هر خانواده

ساکسیفون: به گفته Shelley Jagow (Dansr/Vandoren)، در بیشتر ساکسیفون‌ها C♯5‎ وسط (با همه کلیدها باز) پایین است و D5، E♭5‎ و E5 با کلید اکتاو بالا هستند، همین‌طور نت‌های کلیدهای کف دست، از D6 تا F6. کلارینت: A3، E5 و C♯6‎ که از یک سوراخ درمی‌آیند معمولاً بالا هستند (Gregory Dufford, The Instrumentalist)، و نت‌های ناحیه گلو، از G4 تا B♭4‎، هم تمایل به بالا رفتن دارند. فلوت: در اکتاو سوم، نت‌های E♭6‎ تا A♭6‎ تمایل دارند بالا دربیایند، B6 و C7 خیلی بالا، و C♯6‎ معمولاً پایین می‌ماند (Bradley Garner, The Instrumentalist).

ابوا: نت‌های بم، مگر وقتی خیلی آرام نواخته شوند، تمایل دارند پایین بمانند، و نت‌های نیم‌سوراخ و C♯5‎، D5 و E♭5‎ تمایل دارند بالا بروند (Sarah Hamilton, Oboehelp)؛ در فاگوت، نت‌های نیم‌سوراخ (F♯3‎، G3 و A♭3‎) هم معمولاً بالا می‌روند. سازهای برنجی: ترکیب پیستون‌های 1-3 و 1-2-3 بالا درمی‌آید (طبق کتاب آزاد Brass Techniques and Pedagogy، ترکیب 1-2-3 تا حدود 28 سنت)، به همین دلیل ترومپت برای D4 و C♯4‎ اسلاید متحرک پیستون 3 دارد؛ نت‌های هارمونیک پنجم، مثل E5 دست‌باز ترومپت، حدود 14 سنت پایین درمی‌آیند و از هارمونیک هفتم، که حدود 31 سنت پایین است، پرهیز می‌شود. در فلوت ریکوردر، دمیدن قوی‌تر نت را بالا و دمیدن ضعیف‌تر آن را پایین می‌برد، پس نقشه بیشتر شیوه دمیدن شما را نشان می‌دهد.

دما، گرم کردن و شیوه نواختن

هوای داخل ساز کوک را تغییر می‌دهد: هر درجه گرم‌تر نت سازهای بادی را حدود 3 سنت بالا می‌برد، و در سازهای برنجی از 1.2 تا 2.6 سنت در هر درجه اندازه‌گیری شده است. به همین دلیل ساکسیفون سرد پایین درمی‌آید و در چند دقیقه اول بالا می‌رود. پیش از اندازه‌گیری حدود سه دقیقه نت‌های کشیده بنوازید، همان‌طور که نوازنده کلارینت Paula Corley توصیه می‌کند، و همیشه در یک جا اندازه بگیرید. دینامیک هم مهم است: فلوت وقتی بلند می‌نوازید بالا می‌رود و در پیانو پایین می‌آید، و کلارینت در رجیستر بم معمولاً برعکس رفتار می‌کند.

این نقشه مال ساز و نوازنده با هم است: همان فلوت با نوازنده دیگری نقشه دیگری می‌دهد و همان ساکسیفون با دهنی، قمیش یا لیگاتور دیگر تغییر می‌کند. به همین دلیل نت‌هایی را نشان می‌دهد که شما باید مراقبشان باشید. وقتی تجهیزات را عوض می‌کنید، دوباره اندازه بگیرید و مقایسه کنید. اگر نتی با وجود میانگین درست بیش از 30 سنت فاصله دارد، ممکن است پدی نشتی داشته باشد یا کلیدی بالا تنظیم شده باشد: نقشه را به تعمیرکار ساز نشان دهید.

نکته‌ها

• با همان قمیش و دهنی‌ای اندازه بگیرید که با آن می‌نوازید؛ قمیش نو یا نرم کل نقشه را تغییر می‌دهد.
• بدون ویبراتو بنوازید و هنگام نگه داشتن نت به صفحه نگاه نکنید؛ اصلاح با لب همان تمایلی را پنهان می‌کند که دنبالش هستید.
• دو یا سه بار گام را مرور کنید: میانگین چند اندازه‌گیری برای هر نت خیلی قابل‌اعتمادتر است.
• سپس نت‌های قرمز و آبی را با گوش و با کمک صدای درون یا تیونر کروماتیک تمرین کنید.