Octaafzuiverheid gitaar afstellen
Je gitaar klinkt perfect gestemd op de losse snaren, maar akkoorden hoger op de hals klinken vals? Dan is de octaafzuiverheid niet goed: de noot op de 12e fret hoort precies een octaaf boven de losse snaar te liggen, en als de trillende lengte tussen topkam en zadel te lang of te kort is, komt de gegrepen noot te hoog of te laag uit. Deze tool meet dat verschil via de microfoon, snaar voor snaar, en vertelt je hoeveel cent elke snaar afwijkt en welke kant het zadel op moet.
Zo werkt het
- Kies het instrument en de stemming, zet de microfoon aan en houd het apparaat dicht bij het klankgat of de versterker, weg van achtergrondgeluid.
- Stap 1: speel de getoonde losse snaar en laat hem klinken. Wijkt hij meer dan 3 cent af, dan vraagt de tool je eerst te stemmen (de link opent het stemapparaat); octaafzuiverheid heeft alleen zin met een zuiver gestemde losse snaar.
- Stap 2 (optioneel): speel het flageolet op de 12e fret door de snaar licht boven het fretdraadje aan te raken zonder hem in te drukken. Het is een referentie: klopt het flageolet maar de gegrepen noot niet, dan ligt het probleem bij de snaarhoogte of de druk van je vinger, niet bij het zadel.
- Stap 3: druk de snaar op de 12e fret in met je normale speeldruk en speel hem. De afwijking komt in de tabel: groen tot 2 cent, geel tot 5, rood daarboven, met de afstelling ernaast.
- Herhaal het voor de andere snaren (de tool gaat vanzelf naar de volgende). Gebruik Snaar opnieuw nadat je het zadel hebt verschoven en Alles wissen om opnieuw te beginnen; het laatste resultaat wordt op je apparaat bewaard.
Hulp en uitleg
Hij werkt met 6-snarige gitaar (standaard, drop D en een halve toon lager), 4- en 5-snarige basgitaar en ukelele (hoge G, lage G en bariton). Elke meting vraagt dat de noot een halve seconde stabiel blijft en neemt het gemiddelde van tien metingen, zodat het resultaat niet afhangt van de aanslag. Er wordt niets opgenomen of geüpload: het geluid wordt op je apparaat geanalyseerd.
12e fret te hoog of te laag: wat doe je
Er is maar één regel: is de gegrepen noot op de 12e fret te hoog (positieve afwijking), dan is de snaar te kort en moet het zadel naar achteren, weg van de topkam, om het trillende deel langer te maken. Is hij te laag (negatieve afwijking), dan is de snaar te lang en schuift het zadel naar voren, richting de topkam. Verschuif telkens een klein beetje, stem de losse snaar opnieuw en meet nog eens: elke afstelling verandert ook de toonhoogte van de losse snaar.
Op elektrische gitaar en basgitaar heeft elke snaar een eigen zadeltje op de brug, dat je verschuift met een schroef aan de achterkant: de schroef aandraaien trekt het zadeltje naar achteren (langere snaar, voor een te hoge 12e fret) en losdraaien brengt het naar voren. Op akoestische en klassieke gitaren is het zadel één stuk bot of kunststof; een gitaarbouwer vijlt de voor- of achterkant per snaar bij (of plaatst een gecompenseerd zadel). De tool vertelt je precies welke snaren het nodig hebben en hoeveel.
Waarom de octaafzuiverheid verloopt
Een snaar indrukken rekt hem een beetje uit en verhoogt de toon; dikkere snaren en een hogere snaarligging rekken meer. Daarom staan elektrische bruggen schuin en zijn akoestische zadels gecompenseerd. Oude snaren, een andere snaardikte, een andere stemming (drop D, halve toon lager) en een veranderde snaarligging verschuiven allemaal de octaafzuiverheid, dus het loont om opnieuw te meten elke keer dat je snaren vervangt.
Een paar cent afwijking is normaal, vooral op een klassieke gitaar met nylon snaren en op de ukelele, waar de druk van de vinger meer uitmaakt. Tot 2 cent hoort niemand het; tussen 2 en 5 cent merkt een getraind oor het bij hoge akkoorden; boven 5 cent klinken akkoorden hoger op de hals vals, zelfs met perfect gestemde losse snaren.
Tips
- Druk de noot op de 12e fret in met dezelfde druk als bij het spelen: te hard drukken maakt de noot te hoog en misleidt de meting.
- Speel zonder vibrato en laat de snaar schoon klinken; een meting wordt pas geaccepteerd na een halve seconde stabiele toonhoogte.
- Tokkel bij de basgitaar met je vinger vlak bij de brug, niet te hard: lage snaren hebben even nodig om op de noot te komen.
- Zet nieuwe snaren op en rek ze op voordat je meet; oude snaren worden onzuiver en geven bij elke afstelling een verkeerde octaafzuiverheid.
Veelgestelde vragen
Wat is octaafzuiverheid bij een gitaar?
Het is het afstellen van de trillende lengte van elke snaar, bij het zadel, zodat de gegrepen noot op de 12e fret precies een octaaf boven de losse snaar ligt. Met een goede octaafzuiverheid speelt het instrument zuiver over de hele hals, niet alleen op de losse snaren.
De 12e fret is te hoog: welke kant gaat het zadel op?
Naar achteren, weg van de topkam, om de snaar langer te maken. Draai op een elektrische gitaar de schroef van het zadeltje van die snaar aan; bij een akoestische gitaar vijlt een gitaarbouwer de voorkant van het zadel bij. Is hij te laag, doe dan het omgekeerde: zadel naar voren.
Heb ik het flageolet op de 12e fret nodig?
Nee, die stap is optioneel. Hij helpt het probleem te scheiden: het flageolet hangt niet af van de druk van je vinger, dus klopt het met de losse snaar en de gegrepen noot niet, dan komt de fout van de snaarhoogte of van hoe hard je drukt.
Hoeveel afwijking is acceptabel?
Tot 2 cent is groen en onhoorbaar. Tot 5 cent is geel: acceptabel op een klassieke gitaar en ukelele, de moeite waard om te corrigeren op een elektrische. Boven 5 cent rood: akkoorden hoger op de hals klinken vals.
Werkt het voor basgitaar en ukelele?
Ja: 4- en 5-snarige basgitaar (standaard en drop D) en ukelele met hoge G, lage G en baritonstemming. Bij de basgitaar accepteert de tool een iets zwakker signaal en wacht hij tot de noot stabiel is voordat hij meet.
Waarom zegt hij dat dit niet de noot van de 12e fret is?
Omdat de meting meer dan 200 cent van de verwachte noot af lag: je speelde nog eens de losse snaar, een andere snaar, of de microfoon ving een boventoon op. Speel de gevraagde noot en houd hem vast tot de balk vol is.
Wordt het geluid ergens naartoe gestuurd?
Nee. De toonhoogtedetectie draait in de browser, op je apparaat; er wordt niets opgenomen of geüpload. Het resultaat wordt alleen in je browser bewaard, en als je wilt kun je een link met de samenvatting delen.