Cavaquinho stemmen
De cavaquinho, of cavaco, is het kleine viersnarige instrument met stalen snaren dat het hart vormt van Braziliaanse samba, pagode en choro, en een neefje van de ukelele. Dit stemapparaat luistert via je microfoon, herkent welke snaar je speelt en toont in cents of die te laag of te hoog klinkt. De standaardstemming is D G B D, van de 4e snaar (de dikste) naar de 1e.
Tonen en frequenties van de snaren
Cavaquinho, stemming: D G B D (standaard) (4 snaren). Tonen: D4 G4 B4 D5, van 293,66 Hz tot 587,33 Hz, bij A4 = 440 Hz.
| Snaar | Toon | Frequentie (Hz) |
|---|---|---|
| Snaar 4 | D4 | 293,66 |
| Snaar 3 | G4 | 392,00 |
| Snaar 2 | B4 | 493,88 |
| Snaar 1 | D5 | 587,33 |
Zo werkt het
- Tik op Microfoon aanzetten en geef toestemming.
- Laat de stemming op D G B D staan, tenzij het nummer of je leraar om een andere vraagt.
- Tokkel een losse snaar en laat hem doorklinken. De snaar licht op en de naald laat zien hoe ver hij ernaast zit.
- Pijl omhoog (↑): stemknop aandraaien. Pijl omlaag (↓): losser draaien. Na een seconde in het groen krijgt de snaar een ✓.
- Kies een snaar om de meting vast te zetten en druk op Afspelen om de referentietoon te horen. Met Auto in Instellingen ga je terug naar automatische herkenning.
Hulp en uitleg
Ook D G B E, gelijk aan de vier hoogste gitaarsnaren, en de Braga-stemming van de Portugese cavaquinho (D A B E) zitten erin. De Braziliaanse sambabanjo staat gestemd als de cavaco, dus ook daarvoor werkt deze pagina: handig als je speelt in een sambagroep, een batucada of een chorokring in Nederland of België. Alles draait in je browser.
D G B D of D G B E
D G B D is de traditionele Braziliaanse cavaquinhostemming: de losse snaren vormen samen een G-majeurakkoord, en de akkoordgrepen in cavaquinho-methodes zijn daarvoor geschreven. D G B E zet alleen de 1e snaar een hele toon hoger, zodat de cavaco gelijk staat met de vier hoogste gitaarsnaren. Dat is makkelijk voor gitaristen, maar alle akkoordgrepen veranderen. Zegt niemand iets anders, dan is het D G B D.
Cavaquinho of ukelele
De ukelele komt voort uit de machete, of braguinha, een naaste Madeirese verwant van de cavaquinho die Portugese emigranten in de jaren 1870 meenamen naar Hawaï. Nu heeft de ukelele nylon snaren in G C E A, terwijl de cavaquinho stalen snaren houdt, met een scherpere aanslag en D G B D. Met A = 440 Hz zijn de cavaquinhosnaren D4 293,7 Hz, G4 392 Hz, B4 493,9 Hz en D5 587,3 Hz. De 1e snaar is heel dun en staat onder hoge spanning, dus draai hem langzaam op toon.
Tips
- Stem van de 4e naar de 1e snaar en controleer ze daarna allemaal opnieuw: de korte hals van de cavaco reageert op de spanning van de andere snaren.
- Gebruik een dun plectrum en speel één snaar tegelijk, terwijl je hem laat doorklinken.
- Een sambabanjo heeft een scherpe, korte aanslag: speel dicht bij de microfoon en laat de toon vanzelf uitsterven.
- In een roda (de samba- of chorokring) stem je samen met de gitaar en de banjo: elk verschil tussen jullie hoor je meteen.
Veelgestelde vragen
Hoe stem ik een cavaquinho?
D G B D, van de 4e naar de 1e snaar. Dat is in Brazilië de standaardstemming voor samba, pagode en choro.
Wat is het verschil tussen een cavaquinho en een ukelele?
Ze zijn familie en ongeveer even groot, maar de cavaquinho heeft stalen snaren, een helderder en scherper geluid en staat in D G B D in plaats van G C E A. Voor een uke gebruik je de pagina ukelele stemmen.
Kan ik een cavaquinho stemmen als een ukelele?
Dat is geen goed idee. Stalen cavaquinhosnaren zijn berekend op D G B D: in G C E A zouden sommige veel te strak staan en andere slap hangen, en de akkoordgrepen in samba- en choroboeken gaan uit van de cavaquinhostemming.
Wat is het verschil tussen D G B D en D G B E?
Alleen de 1e snaar verandert: D in de traditionele stemming, E (een hele toon hoger) in de andere. Met D G B E staat de cavaco gelijk met de vier hoogste gitaarsnaren.
Wordt een Portugese cavaquinho net zo gestemd als een Braziliaanse?
Vaak wel: veel Portugese spelers gebruiken ook D G B D. Er bestaan ook regionale stemmingen, zoals D A B E uit Braga, die in het menu staat.
Kan ik voor de cavaquinho een gitaarstemapparaat gebruiken?
Een chromatisch stemapparaat werkt als je de tonen kent. Deze pagina heeft de cavaquinhostemmingen al ingebouwd en ziet welke snaar je speelt, wat een stemapparaat dat alleen voor gitaar is niet kan.
Is de sambabanjo gestemd als de cavaquinho?
Ja. De Braziliaanse sambabanjo (banjo de pagode) is een cavaquinho met een banjoketel en -vel, met dezelfde D G B D en dezelfde akkoorden. Gebruik deze pagina of banjo stemmen.