Online Karadeniz Kemençesi Akort
Karadeniz kemençesinin üç çelik teli tam dörtlü aralıklarla akort edilir. Sayfa, Trabzon İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün normal düzen dediği mi–la–re ile açılır; Fatih Mehmet Kaya'nın akort rehberi bu düzenin oktavlarını la karar kemençe için şöyle verir: kalın tel E4 (329,63 Hz), orta tel A4 (440 Hz), zil D5 (587,33 Hz).
Mi–la–re düzeninde tellerin notaları
Karadeniz kemençesi, normal düzen (la karar): La4 = 440 Hz'de eşit tamperaman frekansları. Karar kemençeye göre değişir; canlı hedefler seçtiğiniz La referansını izler.
| Tel | Nota | Frekans (Hz) |
|---|---|---|
| Kalın tel (bam) | E4 (Mi) | 329,63 |
| Orta tel (sağır, karar) | A4 (La) | 440,00 |
| Zil | D5 (Re) | 587,33 |
Nasıl kullanılır
- Mikrofonu aç'a dokunun ve Akort düzeni menüsünden kemençenizin kararını seçin.
- Önce orta teli (sağır) boş ve tek başına çalın; yayı hafif ve düz çekin, ibre yeşile gelene kadar burguyu çevirin.
- Sonra zili bir tam dörtlü yukarıya, kalın teli bir tam dörtlü aşağıya akort edin; notayı ve oktavı birlikte kontrol edin.
- Kalın ile orta, orta ile zil tellerini birlikte çalın: dörtlü dalgalanmadan, temiz duyulmalı. Birkaç dakika çaldıktan sonra yeniden kontrol edin.
Yardım ve açıklamalar
Kemençede tek ve resmî bir akort yüksekliği yoktur: karar, yani boş çalınan orta tel, kemençenin boyuna ve sesine göre seçilir. Küçük, tiz kemençeler mi–la–re'yi kaldırır; büyük, pes kemençeler daha aşağıda akort edilir. Bu yüzden menüde Sol, Fa, Mi ve Re karar da var. Çalarken yay çoğu zaman iki teli birden tutar, ama akort ederken her teli tek başına çalın: mikrofon tek bir notayı okur.
Önce karar: orta tel
Kemençede akort orta telden başlar, çünkü karar odur; zil ondan bir dörtlü tiz, kalın tel bir dörtlü pestir. Telleri kalınlığından tanıyın: zil en ince teldir (yaklaşık 0,25–0,28 mm), orta tel 0,28–0,30 mm civarındadır, kalın tel ise çoğunlukla keman için yapılmış sarma bir teldir.
Ekrandaki oktava bakın: mi–la–re düzeninde zil D5'tir (587 Hz), D4 değil. Bir teli bir oktav fazla germek onu koparır. Kısa çelik teller burgunun küçük bir hareketiyle bile çok değişir; notaya hep aşağıdan yaklaşın.
Hangi karar sizin kemençenize uyar?
Menüdeki düzenler aynı dörtlü yapının farklı seviyeleridir: Sol karar D4–G4–C5, Fa karar C4–F4–A♯4 (B♭4), Mi karar B3–E4–A4, Re karar A3–D4–G4. Vikipedi B–E–A'yı olağan akort olarak verir; Yunanistan'daki Pontus lirasında bunun bir ton tizi (C♯4–F♯4–B4) de yaygındır. Büyük ve pes bir kemençeyi tiz bir karara zorlamayın; emin değilseniz kemençeyi yapan ustaya sorun.
Tulum ya da kavalla çalarken kemençenin kararını onlara göre seçin ve üç teli birlikte taşıyın. Tulum düzeni ve köçek düzeni gibi özel akortlar için kaynaklar farklı notalar verir; bunları hocanızın düzenine göre kromatik akort cihazıyla kontrol edin. Klasik kemençe ise başka bir enstrümandır ve yegâh–rast–nevâ akort edilir.
İpuçları
- Kemençeyi keman ya da Girit lirası gibi beşli aralıkla akort etmeyin: Karadeniz kemençesi dörtlüyle akort edilir.
- Tiz bir akortta kalın kesitli teller kopabilir ve sapı zorlar; pes bir akortta fazla ince teller zayıf ve vızıltılı ses verir.
- Telleri tek tek, yayı hafif ve düz çekerek çalın; iki tel birden çalınınca akort cihazı tek nota okuyamaz.
Sık sorulan sorular
Kemençe hangi notalara akort edilir?
Yaygın düzen kalından inceye mi–la–re'dir: E4 (329,63 Hz), A4 (440 Hz), D5 (587,33 Hz). Bu bir başlangıç noktasıdır; kemençenin boyuna göre Sol, Fa, Mi ya da Re karar da kullanılır.
Kemençenin tek bir doğru akordu var mı?
Hayır. Bütün düzenlerde teller tam dörtlü aralıklıdır, ama yükseklik kemençenin boyuna ve sesine göre değişir. Kaynaklar sabit bir akort yüksekliği olmadığını belirtir.
Kemençenin boş telleri koma ile mi akort edilir?
Hayır. Boş teller tam dörtlü akort edilir; eşit tamperamanlı dörtlü, saf dörtlüden yalnızca yaklaşık 2 sent farklıdır.
Klasik kemençe de böyle mi akort edilir?
Hayır. Klasik (fasıl) kemençe yegâh–rast–nevâ akort edilir ve Bolahenk'te A3–D4–A4 duyulur. Onun için klasik kemençe akort sayfasını kullanın.