Online Klasik Kemençe Akort Cihazı
Klasik kemençe (armudi ya da fasıl kemençesi), armut biçimli gövdesi ve bağırsak telleriyle Türk sanat müziğinin yaylı sazıdır. Üç teli pesten tize yegâh, rast ve nevâ diye anılır ve Türk müziği notasında Re–Sol–Re yazılır. Yalnızca yegâh teli gümüş sarmalıdır.
Klasik kemençenin telleri (Bolahenk)
Klasik kemençe, yegâh–rast–nevâ: La4 = 440 Hz'de eşit tamperaman frekansları. Notada Re–Sol–Re yazılır; canlı hedefler seçtiğiniz La referansını izler.
| Tel | Nota | Frekans (Hz) |
|---|---|---|
| Yegâh | A3 (La) · notada Re | 220,00 |
| Rast (orta tel) | D4 (Re) · notada Sol | 293,66 |
| Nevâ | A4 (La) · notada Re | 440,00 |
Nasıl kullanılır
- Mikrofonu aç'a dokunun. Sayfa Bolahenk ile açılır; topluluğunuzun hangi ahenkte çaldığını önceden öğrenin.
- Önce nevâ telini (A4) yayla boş ve tek başına çalın; tırnağınız tellere değmesin.
- Burguyu yavaşça çevirerek nevâyı yeşile getirin, sonra rastı (D4) ve yegâhı (A3) aynı şekilde akort edin.
- Yegâh ile nevâyı birlikte çalıp oktavı, sonra komşu telleri dinleyin. Birkaç dakika çaldıktan sonra yeniden kontrol edin.
Yardım ve açıklamalar
Bolahenk'te nevâ teli 440 Hz'lik La'ya akort edilir. Bu yüzden notadaki Re–Sol–Re, Batı müziği adlarıyla La–Re–La olarak duyulur: yegâh A3 (220 Hz), rast D4 (293,66 Hz), nevâ A4 (440 Hz). Akort cihazı her zaman gerçek sesi gösterir; Re yazan teli La olarak görmeniz bir hata değildir.
Notada Re–Sol–Re, kulakta La–Re–La
Türk müziği notası Bolahenk ahengine göre yazılır: nevâ perdesi kâğıtta Re'dir ama 440 Hz'de, yani Batı'nın La4'ünde çalar. Hatipoğlu'nun (2017) yazdığı gibi keman, kemençe ve kanun bu ahenkte nevâyı aynı frekansa akort eder. Yegâh ile rast arasında bir dörtlü, rast ile nevâ arasında bir beşli vardır; yegâh ile nevâ bir oktav aralıklıdır.
Topluluk daha pes bir ahenkte, örneğin Kız ahenginde çalıyorsa üç teli aynı aralık kadar birlikte indirin ve o notaları kromatik akort cihazıyla kontrol edin. Akort cihazı boş teller için eşit tamperamanlı referans verir; makam perdelerinin koma aralıklarını belirlemez.
Orta tel neden daha uzun?
Klasik kemençede rast teli ortadadır; yandaki tellerden daha uzundur (yaklaşık 29 cm; yegâh ve nevâda 25,5–26 cm) ve kafada daha yükseğe bağlanır. Bu yüzden tel sırası burgulara bakınca karışabilir: akort ederken teli izleyip doğru burguyu çevirin. Perdeler tırnağın yan tarafıyla tele dokunarak bulunur; ölçüm sırasında bu teması tamamen kaldırın.
Karadeniz kemençesi başka bir enstrümandır: üç çelik teli dörtlülerle, örneğin mi–la–re akort edilir. Dört telli kemençenin akordu da farklıdır; bu sayfa yalnızca üç telli klasik kemençe içindir.
İpuçları
- Yegâhı nevâyla aynı sese çıkarmayın: yegâh bir oktav pes, A3'tür (220 Hz).
- Bağırsak teller sıcaklık ve nemle oynar; prova ya da fasıl öncesinde akordu yeniden kontrol edin.
- Burgu kayıyor ya da sıkışıyorsa zorlamayın; önce burguyu düzeltin, sonra akort edin.
Sık sorulan sorular
Klasik kemençe hangi notalara akort edilir?
Yegâh, rast ve nevâ telleri notada Re–Sol–Re yazılır; Bolahenk'te gerçek sesleri A3, D4 ve A4'tür (220, 293,66 ve 440 Hz).
Akort cihazı neden Re yerine La gösteriyor?
Türk müziği notası Bolahenk'e göre yazılır: kâğıttaki nevâ (Re), 440 Hz'lik La olarak duyulur. Cihaz her zaman gerçek sesi gösterir.
Karadeniz kemençesiyle aynı akort mu?
Hayır. Karadeniz kemençesi çelik telli, dörtlülerle akort edilen başka bir enstrümandır; onun için Karadeniz kemençesi akort sayfasını kullanın.
Daha pes bir ahenkte nasıl akort ederim?
Üç teli birlikte aynı aralık kadar indirin; böylece dörtlü ve beşli korunur. Yeni notaları kromatik akort cihazıyla kontrol edin.