Μετρονόμος πολυρυθμίας και ασύμμετρων μέτρων
Ένας κανονικός μετρονόμος χτυπά έναν μόνο παλμό. Αυτός χτυπά δύο ή τρεις ταυτόχρονα, μοιράζοντας το ίδιο μέτρο σε διαφορετικά κομμάτια: στο 3:2 ο κύκλος A παίζει τρεις φορές όσο ο κύκλος B παίζει δύο, και τα δύο πρώτα χτυπήματα συμπίπτουν. Κάθε κύκλος έχει τον δικό του ήχο (ξύλο, μπιπ, clave ή ταμπούρο), τη δική του ένταση και το δικό του χρώμα στο πλέγμα, οπότε ακούς και βλέπεις πού συναντιούνται τα χτυπήματα και πού απομακρύνονται. Μπορείς να σωπάσεις τον έναν κύκλο και να προσπαθήσεις να τον κρατήσεις στο μυαλό σου ενώ ο άλλος συνεχίζει.
Πώς να το χρησιμοποιήσεις
- Διάλεξε τη λειτουργία Πολυρυθμία και πάτα ένα από τα κουμπιά (3:2, 4:3, 5:4, 7:4...). Για άλλον συνδυασμό, άνοιξε το Κύκλοι, ήχοι και υποδιαίρεση και διάλεξε τους παλμούς του Κύκλου A, του Κύκλου B και, αν θέλεις, ενός τρίτου κύκλου.
- Ρύθμισε το BPM από το πεδίο, τα κουμπιά −5/+5 ή το Tap. Στην πολυρυθμία το BPM είναι του κύκλου B, του βασικού παλμού: στο 3:2 στα 120 BPM το 2 χτυπά στα 120 και το 3 χωράει στο ίδιο μέτρο.
- Πάτα Αναπαραγωγή (ή το πλήκτρο διαστήματος). Η γραμμή κάθε κύκλου ανάβει στο χτύπημα και ο δρομέας διατρέχει το μέτρο· ξεκίνα χτυπώντας μόνο τον κύκλο που ανάβει πιο έντονα και μετά δοκίμασε και τους δύο.
- Για ασύμμετρα μέτρα, άλλαξε σε Ασύμμετρο μέτρο, πάτα 7/8 ή 5/4 και διάλεξε την ομαδοποίηση (3+2+2, 2+2+3...). Η αρχή κάθε ομάδας τονίζεται· η αρχή του μέτρου ακόμη πιο δυνατά. Άλλα μέτρα και ομαδοποιήσεις υπάρχουν στον πίνακα ρυθμίσεων.
- Στο Κύκλοι, ήχοι και υποδιαίρεση άλλαξε τον ήχο κάθε κύκλου, χαμήλωσε την ένταση ή σώπασε κάποιον (πλήκτρα 1, 2 και 3). Με την Αντιγραφή συνδέσμου ρύθμισης στέλνεις τον ακριβή συνδυασμό σε έναν μαθητή ή συνάδελφο.
Βοήθεια και επεξηγήσεις
Η δεύτερη λειτουργία είναι για ασύμμετρα μέτρα. Στα 7/8, 5/4, 9/8 ή 11/8 δεν αρκεί να μετράς ως το επτά: πρέπει να ξέρεις πώς ομαδοποιούνται οι παλμοί. Διάλεξε 3+2+2, 2+2+3 ή 2+3+2 και ο μετρονόμος τονίζει την αρχή κάθε ομάδας, με πιο δυνατό χτύπημα στην αρχή του μέτρου. Το πλέγμα δείχνει το μέτρημα μέσα σε κάθε ομάδα (1 2 3 1 2 1 2), που είναι ο τρόπος που σκέφτονται αυτά τα μέτρα ο ντράμερ και ο μπασίστας, αλλά και όποιος παίζει καλαματιανό ή καρσιλαμά. Όλα τρέχουν στον browser, χωρίς να στέλνεται τίποτα σε server.
Πώς να μάθεις το 3 προς 2 (και το 4 προς 3)
Το κλασικό κόλπο για το 3:2 είναι να μετράς τη μικρότερη κοινή υποδιαίρεση. Το τρία προς δύο χωράει σε έξι μέρη: ο κύκλος του 3 χτυπά στα μέρη 1, 3 και 5, ο κύκλος του 2 στα μέρη 1 και 4. Στο πλέγμα φαίνεται καθαρά, γιατί τα κελιά των δύο κύκλων είναι ευθυγραμμισμένα πάνω στον ίδιο χάρακα. Ξεκίνα αργά, γύρω στα 60 BPM, με τους δύο κύκλους να ακούγονται, και χτύπα τον κύκλο του 2 με το πόδι και του 3 με το χέρι. Όταν νιώσεις άνετα, σώπασε τον κύκλο του 3 και συνέχισε να τον χτυπάς μόνο με αναφορά το 2· μετά αντίστρεψέ το.
Για το 4:3 ο χάρακας έχει δώδεκα μέρη (το 4 χτυπά στα 1, 4, 7 και 10· το 3 στα 1, 5 και 9) και η συνάντηση γίνεται μόνο στην αρχή του μέτρου, κάτι που κάνει την πολυρυθμία πιο δύσκολη να κρατηθεί. Αν χαθείς, άναψε την υποδιαίρεση σε 2 ή 3 ανά παλμό: οι γκρι κουκκίδες δείχνουν το κοινό πλέγμα και σε βοηθούν να ξαναβρείς το χτύπημα.
Ασύμμετρα μέτρα: η ομαδοποίηση είναι αυτό που ακούς
Ένα 7/8 παιγμένο ως 3+2+2 είναι ο ρυθμός του καλαματιανού: αργό-γρήγορο-γρήγορο. Ως 2+2+3 ακούγεται σαν βαλς που τελειώνει με έναν χρόνο παραπάνω· ως 2+3+2 γίνεται πιο φιδωτό. Είναι ο ίδιος αριθμός ογδόων, αλλά ο τονισμός αλλάζει τη μουσική, και γι' αυτό αυτός ο μετρονόμος τονίζει την αρχή κάθε ομάδας αντί να μετρά επτά ίδιους παλμούς. Στο 5/4, το 3+2 είναι το μοτίβο του Take Five· το 2+3 εμφανίζεται σε πολλή βαλκανική μουσική και σε μουσική για ταινίες. Στο 9/8, το 3+3+3 είναι ένα συνηθισμένο σύνθετο μέτρο (σαν 6/8 με μία ομάδα παραπάνω) και το 2+2+2+3 είναι το «κουτσό» μέτρο του καρσιλαμά και του aksak της Τουρκίας και των Βαλκανίων. Στο 11/8 δοκίμασε 3+3+3+2 ή 2+2+3+2+2.
Αν η ομαδοποίηση που χρειάζεσαι δεν υπάρχει στα κουμπιά, γράψε την στο πεδίο Άλλη ομαδοποίηση, στον πίνακα ρυθμίσεων (π.χ. 4+3 ή 3+3+2+3): το άθροισμα πρέπει να ισούται με τους παλμούς του μέτρου. Έτσι μπορείς να δοκιμάσεις και τον τρόπο με τον οποίο μετράς εσύ ένα ζεϊμπέκικο σε 9/8, π.χ. 4+5. Η αξία (x/4 ή x/8) αλλάζει μόνο το όνομα του παλμού στην οθόνη· το BPM είναι πάντα κάθε παλμού, άρα ένα 7/8 στα 160 BPM έχει όγδοα στα 160, δηλαδή περίπου 23 μέτρα το λεπτό.
Ακρίβεια και χρήση στο κινητό
Τα κλικ προγραμματίζονται στο ρολόι της κάρτας ήχου της συσκευής (Web Audio), όχι στο χρονόμετρο της JavaScript, οπότε η πολυρυθμία δεν ξεσυγχρονίζεται ούτε όταν κυλάει η οθόνη ή είναι ανοιχτή άλλη καρτέλα. Στο iPhone ο ήχος βγαίνει ακόμη και με τον διακόπτη σίγασης ενεργό και η οθόνη μένει αναμμένη όσο παίζει, αν το επιτρέπει ο browser. Η τελευταία ρύθμιση μένει αποθηκευμένη στη συσκευή σου· ένας σύνδεσμος με ?a=3&b=2&bpm=80 ανοίγει κατευθείαν σε αυτόν τον συνδυασμό χωρίς να αλλάξει ό,τι είχες αποθηκεύσει.
Συμβουλές
- Βάλε πολύ διαφορετικούς ήχους στους κύκλους (ξύλο στον έναν, ταμπούρο στον άλλον): το αυτί ξεχωρίζει τα στρώματα πιο εύκολα απ' ό,τι με δύο παρόμοια μπιπ.
- Χαμήλωνε σιγά σιγά την ένταση ενός κύκλου αντί να τον σωπαίνεις απότομα· όταν φτάσει στο μηδέν χωρίς να χαθείς, έχεις αφομοιώσει την πολυρυθμία.
- Στα ασύμμετρα μέτρα, τραγούδα την ομαδοποίηση με συλλαβές («τα-κα-τα τα-κα τα-κα» για 3+2+2) πριν παίξεις στο όργανο.
- Για γρήγορη μουσική σε 7/8, πάτα Tap στον παλμό του ογδόου, όχι σε ολόκληρο το μέτρο· αν προτιμάς να σκέφτεσαι το μέτρο, διαίρεσε το BPM με το 7.
Συχνές ερωτήσεις
Το BPM είναι του μέτρου ή κάθε χτυπήματος;
Στην πολυρυθμία, το BPM είναι του κύκλου B, του δεύτερου αριθμού (στο 3:2, τα 2 χτυπήματα παίζουν σε αυτό το τέμπο και ο κύκλος A χωράει στο ίδιο μέτρο). Στο ασύμμετρο μέτρο, είναι κάθε παλμού: σε 7/8 στα 160 BPM, κάθε όγδοο χτυπά 160 φορές το λεπτό.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο 3:2 και το 2:3;
Το ίδιο σχέδιο, με αλλαγμένο βασικό παλμό. Στο 3:2 ο κύκλος του 2 είναι η αναφορά (το BPM είναι δικό του) και το 3 είναι το «πάνω» στρώμα· στο 2:3 ισχύει το αντίθετο. Στην πράξη, διάλεξε με βάση το στρώμα που θέλεις να νιώθεις ως βασικό παλμό.
Πώς φτιάχνω ένα 7/8 σε 3+2+2, όπως στον καλαματιανό;
Άλλαξε σε Ασύμμετρο μέτρο, πάτα το κουμπί 7/8 και μετά το κουμπί 3+2+2. Ο πρώτος παλμός του μέτρου ακούγεται πιο δυνατά, η αρχή κάθε ομάδας τονίζεται και το πλέγμα δείχνει το μέτρημα 1 2 3 1 2 1 2.
Μπορώ να σωπάσω έναν κύκλο και να βλέπω ακόμη το πλέγμα;
Ναι. Το κουμπί Σίγαση κάθε κύκλου (ή τα πλήκτρα 1, 2 και 3) κόβει μόνο τον ήχο· η γραμμή συνεχίζει να ανάβει, πιο αχνά, για να ελέγχεις αν χτυπάς στη σωστή θέση.
Μπορώ να έχω τρεις κύκλους ταυτόχρονα;
Ναι. Στη λειτουργία Πολυρυθμία, άνοιξε το Κύκλοι, ήχοι και υποδιαίρεση και διάλεξε μια τιμή στον Κύκλο C (για παράδειγμα 4:3:2). Οι τρεις μοιράζονται το ίδιο μέτρο και ο καθένας παίρνει δικό του ήχο, ένταση και χρώμα.
Ο μετρονόμος λειτουργεί offline και χωρίς να στέλνει δεδομένα;
Τα κλικ συντίθενται μέσα στον browser και τίποτα δεν ηχογραφείται ούτε αποστέλλεται· αφού φορτώσει η σελίδα, δεν χρειάζεται σύνδεση. Οι ρυθμίσεις μένουν αποθηκευμένες μόνο στη συσκευή σου.
Γιατί οι κύκλοι ξεκινούν από την αρχή όταν αλλάζω τους παλμούς ενώ παίζει;
Όταν αλλάζεις κύκλο, ομαδοποίηση ή υποδιαίρεση, το μέτρο ξαναρχίζει εκείνη τη στιγμή ώστε όλοι οι κύκλοι να ξεκινήσουν μαζί. Αν αλλάξεις μόνο το BPM, δεν ξαναρχίζει: το μέτρο μικραίνει ή μεγαλώνει κρατώντας τη θέση του.