Nuty na pięciolinii, pianinie i gryfie
Dotknij dźwięku i zobacz, gdzie leży na pięciolinii w kluczu wiolinowym, basowym i w kluczach C (altowym i tenorowym), z linią lub polem opisanym słowami, wszystkie klawisze pianina i wszystkie progi gitary klasycznej, elektrycznej, basu, ukulele czy cavaquinho, na których brzmi, oraz jego częstotliwość względem dźwięku wzorcowego. Oktawy są liczone w notacji naukowej: C4 to środkowe C, po polsku c¹ (c razkreślne), a A4 to a¹ o częstotliwości 440 Hz. Nazwy dźwięków są w polskim zapisie z H i B (H to międzynarodowe B, a B to B♭).
Jak korzystać
- Wybierz dźwięk i oktawę (środkowe C to C4). Przyciski ♯ i ♭ zmieniają zapis czarnych klawiszy: cis (C♯) albo des (D♭).
- Odczytaj położenie dźwięku na czterech pięcioliniach; gdy wychodzi poza pięć linii dodanych, pojawia się ze znakiem 8va lub 8vb, jak w prawdziwych nutach.
- Na gryfie wybierz instrument: pełne kropki to dokładnie ten dźwięk, jasne to ten sam dźwięk w innych oktawach.
- W trybie Interwał wybierz 1. i 2. dźwięk albo użyj skrótów (3w, 5cz…), aby iść w górę od pierwszego: w = wielka, m = mała, cz = czysta.
- Dotknij klawisza, progu lub nuty na pięciolinii, aby ją usłyszeć; na klawiaturze komputera strzałki zmieniają dźwięk o półton i o oktawę.
Pomoc i wyjaśnienia
W trybie Interwał wybierz dwa dźwięki, aby poznać nazwę interwału (tercja mała, kwinta czysta, tryton), liczbę półtonów, jego przewrót i brzmienie, razem lub po kolei.
Jak czytać nuty na pięciolinii
W kluczu wiolinowym (kluczu G) klucz owija się wokół 2. linii od dołu: tam leży G4 (g¹). Linie to E G H D F, a pola F A C E. W kluczu basowym (kluczu F) dwie kropki obejmują 4. linię, czyli F3 (f małe); linie to G H D F A, a pola A C E G. Środkowe C leży na 1. linii dodanej pod kluczem wiolinowym i na 1. linii dodanej nad kluczem basowym.
Klucz C wskazuje C4 na linii, na której stoi: na 3. linii jako klucz altowy (altówka) albo na 4. jako klucz tenorowy (wysoki rejestr wiolonczeli, fagotu i puzonu).
Interwały i półtony
Nazwa interwału liczy litery (od C do E to tercja), a jego odmiana wynika z liczby półtonów: tercja mała ma 3, tercja wielka 4, kwarta czysta 5, tryton 6, kwinta czysta 7, a oktawa 12. C–Dis i C–Es brzmią tak samo, ale pierwszy to sekunda zwiększona, a drugi tercja mała: przycisk zapisu pokazuje oba.
Interwał złożony jest większy niż oktawa: nona wielka to oktawa plus sekunda wielka. Aby odwrócić interwał prosty, uzupełnij liczbę do 9 (tercja staje się sekstą, kwarta kwintą) i zamień wielki na mały, a zwiększony na zmniejszony; czysty zostaje czysty.
Wskazówki
- Najpierw zapamiętaj dźwięki orientacyjne: G na 2. linii klucza wiolinowego, F na 4. linii klucza basowego i środkowe C między nimi. Resztę policzysz.
- Na gitarze 5. próg struny 6. brzmi tak samo jak pusta struna 5. i tak dalej aż do 1.; tylko między strunami 3. i 2. jest to 4. próg. To klasyczny sposób strojenia ze słuchu.
- Do ćwiczenia czytania z kontrolą odpowiedzi użyj nauki czytania nut; do rozpoznawania interwałów ze słuchu kształcenia słuchu.
- Częstotliwość każdego dźwięku we wszystkich oktawach znajdziesz w tabeli częstotliwości dźwięków.
Najczęściej zadawane pytania
Jakie nuty leżą na pięciolinii w kluczu wiolinowym?
Linie od dołu: E4, G4, H4, D5 i F5 (e¹, g¹, h¹, d², f²). Pola: F4, A4, C5 i E5. Środkowe C (C4, c¹) leży na 1. linii dodanej pod pięciolinią.
Jakie nuty są w kluczu basowym?
Linie od dołu: G2, H2, D3, F3 i A3. Pola: A2, C3, E3 i G3. Klucz basowy na 4. linii stosuje się w partii lewej ręki fortepianu, w basie, wiolonczeli i puzonie.
Które instrumenty używają klucza C?
Na 3. linii (klucz altowy) altówka. Na 4. linii (klucz tenorowy) wiolonczela, fagot i puzon w wysokim rejestrze. W obu przypadkach linia klucza to C4.
Ile półtonów ma tercja wielka?
Cztery (C–E). Tercja mała ma trzy (C–Es), kwarta czysta pięć, kwinta czysta siedem, a oktawa dwanaście.
Co to jest tryton?
Interwał sześciu półtonów, czyli trzech całych tonów: C–Fis (kwarta zwiększona) albo C–Ges (kwinta zmniejszona). Dzieli oktawę dokładnie na pół i występuje w akordzie dominanty septymowej.
Czym różni się interwał prosty od złożonego?
Prosty mieści się w oktawie (od sekundy do oktawy); złożony ją przekracza: nona, decyma, undecyma i tercdecyma to sekunda, tercja, kwarta i seksta plus oktawa.
Gdzie jest środkowe C na gitarze?
C4 o częstotliwości 261,63 Hz leży na 2. strunie na 1. progu, na 3. strunie na 5. progu, na 4. strunie na 10. progu i na 5. strunie na 15. progu. W nutach gitarowych zapisuje się je oktawę wyżej, bo gitara brzmi oktawę niżej, niż jest zapisana.