Skale muzyczne: słownik skal i modi
Wybierz tonikę i rodzaj skali, a zobaczysz dźwięki zapisane poprawnie dla danej tonacji (F-dur ma B, a nie Ais), wzór z całych tonów i półtonów, stopnie oraz miejsce każdego dźwięku na klawiaturze, na pięciolinii i na gryfie. Przycisk Zagraj skalę odtwarza ją w górę i w dół w wybranym tempie.
Jak korzystać
- Dotknij toniki i wybierz skalę: dur, moll, pentatoniki, blues, skale modalne lub symetryczne.
- Odczytaj dźwięki, stopnie (1, ♭3, 5…) i wzór: 1 to cały ton, ½ to półton, a 1½ to sekunda zwiększona (półtora tonu).
- W zakładce Gryf wybierz instrument i pozycję; Cały gryf pokazuje wszystkie progi.
- Zagraj skalę odtwarza ją w górę i w dół w wybranym tempie; po wybraniu pozycji Zagraj pozycję przechodzi przez jej dźwięki. Każdy klawisz, próg i nuta na pięciolinii brzmi też osobno.
- Kopiuj link zapisuje skalę, instrument i pozycję, żeby wysłać je uczniowi albo zespołowi.
Pomoc i wyjaśnienia
Na gitarze klasycznej i elektrycznej pentatoniki pojawiają się w 5 klasycznych pozycjach, a skale siedmiodźwiękowe w pozycjach po trzy dźwięki na strunie. Nazwy dźwięków są w polskim zapisie z H i B: H to międzynarodowe B, a B to międzynarodowe B♭.
Wzory najczęściej używanych skal
Gama durowa: 1 1 ½ 1 1 1 ½. Gama molowa naturalna: 1 ½ 1 1 ½ 1 1, czyli ta sama sekwencja zaczęta od 6. stopnia gamy durowej; dlatego a-moll jest tonacją równoległą do C-dur. Moll harmoniczny podwyższa 7. stopień (gis w a-moll), a moll melodyczny podwyższa także 6.
Pentatonika durowa to 1 2 3 5 6, a pentatonika molowa 1 ♭3 4 5 ♭7. Skala bluesowa to pentatonika molowa z dodaną ♭5, czyli blue note.
7 skal modalnych
Każda skala modalna zaczyna się od innego stopnia gamy durowej: jońska (1.), dorycka (2.), frygijska (3.), lidyjska (4.), miksolidyjska (5.), eolska (6., czyli moll naturalny) i lokryjska (7.). D dorycka ma dźwięki C-dur z centrum na D. W porównaniu z gamą durową od tego samego dźwięku dorycka ma ♭3 i ♭7, lidyjska ♯4, a miksolidyjska ♭7.
5 pozycji pentatoniki na gitarze
Przy dwóch dźwiękach na strunie pentatonika mieści się w 5 pozycjach, które łączą się ze sobą wzdłuż gryfu. Tutaj pozycja 1 zaczyna się od toniki na 6. strunie: w a-moll leży na 5. progu, pozycja 2 na 8., 3 na 10., 4 na 12. (albo na pustych strunach), a 5 na 3. Ucz się po jednej i łącz sąsiednie przez wspólne dźwięki.
Wskazówki
- Na akordzie molowym zacznij od pentatoniki molowej z tej samej toniki; na durowym od pentatoniki durowej, która ma dźwięki równoległej molowej (pentatonika C-dur = pentatonika a-moll).
- Ćwicz powoli: 60 BPM, jeden dźwięk na uderzenie, potem 90 i 120. Tempo zostaje zapamiętane.
- Śpiewaj razem ze skalą i sprawdzaj intonację w stroiku do głosu; znaki przykluczowe, tonacje równoległe i akordy każdej tonacji znajdziesz na kole kwintowym.
- Eis i His to nie błąd: w Fis-dur 7. dźwiękiem jest eis (E♯), bo każda litera występuje tylko raz.
Najczęściej zadawane pytania
Jakie dźwięki ma pentatonika a-moll?
A, C, D, E i G, te same co pentatonika C-dur. Na gitarze pozycja 1 leży na 5. progu.
Jaki jest wzór gamy durowej?
Cały ton, cały ton, półton, cały ton, cały ton, cały ton, półton (1 1 ½ 1 1 1 ½), od dowolnego dźwięku.
Czym różni się gama molowa naturalna, harmoniczna i melodyczna?
Naturalna to 1 2 ♭3 4 5 ♭6 ♭7. Harmoniczna podwyższa 7. stopień (1 2 ♭3 4 5 ♭6 7), a melodyczna 6. i 7. (1 2 ♭3 4 5 6 7); w muzyce klasycznej melodyczna w dół wraca do postaci naturalnej.
Ile pozycji ma skala pentatoniczna?
Pięć, po jednej od każdego dźwięku, z dwoma dźwiękami na strunie. Razem pokrywają cały gryf i powtarzają się od 12. progu.
Jakie dźwięki ma skala bluesowa?
Od A: A, C, D, Es, E i G (1 ♭3 4 ♭5 5 ♭7). Durowa skala bluesowa od C ma C, D, Es, E, G i A.
Jak znaleźć tonację równoległą molową do gamy durowej?
To 6. stopień, trzy półtony poniżej toniki: równoległą do C-dur jest a-moll, do G-dur e-moll. Obie mają te same znaki przykluczowe.
Dlaczego F-dur ma B, a nie Ais?
Bo każda litera występuje w skali jeden raz: F G A B C D E. Z Ais byłyby dwa A i żadnego H. Pamiętaj, że polskie B to międzynarodowe B♭.