Các loại gam: từ điển gam và điệu thức
Chọn chủ âm và loại gam để xem các nốt được viết đúng theo giọng (F trưởng có B♭, không phải A♯), công thức cung và nửa cung, các bậc và vị trí từng nốt trên piano, trên khuông nhạc và trên cần đàn. Nút Phát gam chạy gam đi lên rồi đi xuống theo tốc độ bạn chọn.
Cách sử dụng
- Chạm vào chủ âm và chọn gam: trưởng, các gam thứ, ngũ cung, blues, điệu thức hoặc gam đối xứng.
- Đọc các nốt, các bậc (1, ♭3, 5…) và công thức: 1 là một cung, ½ là nửa cung và 1½ là một cung rưỡi.
- Ở mục Cần đàn, chọn nhạc cụ và một thế bấm; Toàn cần đàn hiện mọi ngăn.
- Phát gam chạy lên rồi xuống theo tốc độ đã chọn; khi đã chọn một thế bấm, Phát thế bấm đi qua các nốt của thế đó. Chạm vào bất kỳ phím, ngăn hay nốt nào trên khuông nhạc là nghe ngay nốt đó.
- Sao chép liên kết lưu lại gam, nhạc cụ và thế bấm để gửi cho học trò hoặc cho ban nhạc.
Trợ giúp và giải thích
Trên guitar thùng và guitar điện, các gam ngũ cung hiện theo 5 thế bấm truyền thống, còn các gam bảy nốt hiện theo thế ba nốt mỗi dây.
Công thức của các gam hay dùng nhất
Gam trưởng: 1 1 ½ 1 1 1 ½. Gam thứ tự nhiên: 1 ½ 1 1 ½ 1 1, cùng chuỗi đó nhưng bắt đầu từ bậc 6 của gam trưởng; vì vậy A thứ là giọng song song của C trưởng. Gam thứ hòa thanh nâng bậc 7 lên (G♯ ở A thứ) và gam thứ giai điệu nâng thêm cả bậc 6.
Ngũ cung trưởng là 1 2 3 5 6 và ngũ cung thứ là 1 ♭3 4 5 ♭7. Gam blues là ngũ cung thứ thêm ♭5, chính là nốt blue.
7 điệu thức (mode) của gam trưởng
Mỗi điệu thức bắt đầu từ một bậc của gam trưởng: Ionian (bậc 1), Dorian (bậc 2), Phrygian (bậc 3), Lydian (bậc 4), Mixolydian (bậc 5), Aeolian (bậc 6, chính là gam thứ tự nhiên) và Locrian (bậc 7). D Dorian có các nốt của C trưởng nhưng lấy D làm trung tâm. So với gam trưởng cùng chủ âm, Dorian có ♭3 và ♭7, Lydian có ♯4 còn Mixolydian có ♭7.
5 thế bấm gam ngũ cung trên guitar
Với hai nốt mỗi dây, gam ngũ cung nằm gọn trong 5 thế bấm nối tiếp nhau dọc cần đàn. Ở đây thế 1 bắt đầu từ chủ âm trên dây 6: ở A thứ, thế 1 nằm ở ngăn 5, thế 2 ở ngăn 8, thế 3 ở ngăn 10, thế 4 ở ngăn 12 (hoặc dây buông) và thế 5 ở ngăn 3. Hãy học từng thế một rồi nối các thế cạnh nhau qua những nốt chung.
Mẹo
- Trên hợp âm thứ, hãy bắt đầu với gam ngũ cung thứ cùng chủ âm; trên hợp âm trưởng, thử ngũ cung trưởng, có cùng các nốt với giọng thứ song song (ngũ cung C trưởng = ngũ cung A thứ).
- Luyện chậm: 60 BPM, mỗi phách một nốt, rồi 90 và 120. Tốc độ được lưu lại.
- Hát theo gam và kiểm tra cao độ bằng máy đo cao độ giọng hát; hóa biểu, giọng song song và hợp âm của từng giọng có trong vòng quãng 5.
- E♯ và B♯ không phải lỗi: ở F♯ trưởng, nốt thứ 7 là E♯ vì mỗi chữ cái chỉ xuất hiện một lần.
Câu hỏi thường gặp
Gam ngũ cung A thứ gồm những nốt nào?
A, C, D, E và G, giống hệt các nốt của ngũ cung C trưởng. Trên guitar, thế 1 nằm ở ngăn 5.
Công thức gam trưởng là gì?
Cung, cung, nửa cung, cung, cung, cung, nửa cung (1 1 ½ 1 1 1 ½), bắt đầu từ nốt nào cũng được.
Gam thứ tự nhiên, hòa thanh và giai điệu khác nhau thế nào?
Thứ tự nhiên là 1 2 ♭3 4 5 ♭6 ♭7. Thứ hòa thanh nâng bậc 7 (1 2 ♭3 4 5 ♭6 7) và thứ giai điệu nâng cả bậc 6 và bậc 7 (1 2 ♭3 4 5 6 7); trong nhạc cổ điển, gam thứ giai điệu khi đi xuống giống gam thứ tự nhiên.
Gam ngũ cung có bao nhiêu thế bấm?
Năm, mỗi thế bắt đầu từ một nốt, với hai nốt mỗi dây. Ghép lại, các thế phủ kín cần đàn và lặp lại từ ngăn 12.
Gam blues gồm những nốt nào?
Ở A: A, C, D, E♭, E và G (1 ♭3 4 ♭5 5 ♭7). Gam blues trưởng của C có C, D, E♭, E, G và A.
Làm sao biết giọng thứ song song của một gam trưởng?
Đó là bậc 6, thấp hơn chủ âm ba nửa cung: giọng song song của C trưởng là A thứ; của G trưởng là E thứ. Hai giọng có cùng hóa biểu.
Vì sao F trưởng có B giáng mà không phải A thăng?
Vì mỗi chữ cái chỉ xuất hiện một lần trong gam: F G A B♭ C D E. Nếu dùng A♯ thì sẽ có hai nốt A và không có nốt B nào.