Luyện cảm âm: quãng và hợp âm

Cách nghe quãng: dùng bài hát làm mốc

Mẹo kinh điển là gắn mỗi quãng với câu mở đầu của một bài hát quen thuộc. Đi lên: quãng 2 thứ, nhạc phim Jaws (Hàm cá mập); quãng 2 trưởng, “Happy Birthday” (“Chúc mừng sinh nhật”, ở chữ “hap-py birth-day”); quãng 3 thứ, “Greensleeves”; quãng 3 trưởng, “When the Saints Go Marching In”; quãng 4 đúng, “Bridal Chorus” của Wagner (nhạc cô dâu vào lễ đường); quãng 5 đúng, nhạc mở đầu Star Wars; quãng 6 thứ, bản ragtime “Entertainer” của Scott Joplin (ngay sau nốt lấy đà); quãng 6 trưởng, “My Bonnie Lies over the Ocean”; quãng 7 thứ, “Somewhere” trong West Side Story (“There's a place for us”); quãng 8, “Over the Rainbow” (ở chữ “Some-where”). Lâu dần bạn sẽ bỏ được bài hát mốc và nhận ra quãng trực tiếp. Bạn cũng có thể tự chọn mốc từ những bài nhạc Việt mình thuộc lòng.

Hợp âm: cần nghe điều gì

Giữa hợp âm trưởng và thứ, khác biệt nằm ở nốt quãng 3, tức nốt ở giữa: trong hợp âm thứ, nốt này thấp hơn nửa cung và màu âm trở nên tối hơn. Hợp âm giảm hạ thêm cả nốt quãng 5 nên nghe căng thẳng, không có chỗ dừng; hợp âm tăng nâng nốt quãng 5 lên nên nghe chênh vênh, lửng lơ, như buộc phải đi tiếp. Hợp âm bảy thêm một nốt thứ tư: hợp âm bảy át muốn được giải quyết (đó là hợp âm “sắp về nhà”), hợp âm bảy trưởng nghe êm và mơ màng, còn hợp âm bảy thứ là màu âm dịu của jazz, bossa nova và neo-soul. Bài tập phát mỗi hợp âm dạng rải trước, rồi mới phát cả khối.

Nên luyện bao nhiêu

Mười phút mỗi ngày hiệu quả hơn một tiếng mỗi tuần. Ở lại mức dễ cho đến khi đúng trên 80%, lên mức trung bình rồi mới sang mức khó, nơi xuất hiện quãng tăng 4 (tritone), quãng 6 thứ, quãng 7 thứ và các hợp âm bảy. Nếu một mục chuyển đỏ trong thống kê, hãy luyện liền nhiều lần với Nghe lại, đặt cạnh một mục gần nó mà bạn đã nắm (quãng 3 trưởng so với quãng 3 thứ).

Mẹo

• Hát quãng đó lên trước khi trả lời: giọng hát giúp tai đo khoảng cách giữa hai nốt.
• Luyện với tai nghe ở âm lượng vừa phải; loa điện thoại nhỏ làm mất các nốt trầm.
• Khi phân vân giữa hai quãng gần nhau, hãy nghĩ đến bài hát mốc của từng quãng và xem bài nào “khớp”.
• Nếu bạn hát hợp xướng hoặc chơi trong ban nhạc, hãy tập trung vào quãng 3 và quãng 6, những quãng dùng nhiều nhất khi hát bè.
• Thỉnh thoảng hãy xóa thống kê để đo tiến bộ thật sự, không phải điểm trung bình cũ.