Máy lên dây strobe online
Máy lên dây strobe này hiển thị cao độ giống các máy strobe đặt bàn: thay vì một chiếc kim, vòng tròn có các dải sáng tối quay sang trái khi nốt thấp và sang phải khi nốt cao. Lệch càng nhiều, vòng quay càng nhanh; khi nốt chuẩn, vòng đứng yên. Bên dưới là tên nốt, số cent với một chữ số thập phân (ví dụ +3,4 cent), tần số với hai chữ số thập phân và một chỉ báo cho biết kết quả đo đang dao động bao nhiêu. Mọi thứ chạy trong trình duyệt, miễn phí, không cần đăng ký và không gửi âm thanh đi đâu cả.
Cách sử dụng
- Chạm Bật micro và cho phép truy cập. Đặt thiết bị gần nhạc cụ, ở nơi không quá ồn.
- Chơi một nốt và để ngân. Vòng quay sang trái nếu nốt thấp và sang phải nếu nốt cao; vặn căng hoặc nới dây cho tới khi vòng đứng yên và con số chuyển màu xanh.
- Để lên một dây mà máy không nhảy sang nốt bên cạnh, chọn nốt ở Nốt mục tiêu: vòng tròn chỉ so với nốt đó, ở quãng tám nào cũng được.
- Kiểm tra nốt La chuẩn (mặc định 440 Hz; dàn nhạc thường dùng 442) và, nếu là nhạc cụ dịch giọng, chọn B♭, E♭ hoặc F ở Dịch giọng.
- Mở Cent → Hz ở nốt này để xem 1, 2, 5 hoặc 10 cent bằng bao nhiêu hertz ở nốt bạn đang chơi; công tắc giữ kết quả đo cuối giữ kết quả trên màn hình sau khi âm thanh dừng.
Trợ giúp và giải thích
Công cụ dành cho những ai cần nhiều hơn một máy lên dây chromatic thông thường: thợ làm đàn chỉnh octave cho guitar thùng hay guitar điện, người lên dây piano, accordion hay harmonica, giáo viên kèn kiểm tra ống chỉnh âm, và bất kỳ ai tò mò muốn xem một dây đàn thay đổi bao nhiêu khi tiếng đàn tắt dần. Kết quả được lấy trung bình từ những lần đo gần nhất của micro và loại bỏ các giá trị bất thường, nên con số đủ đứng yên để đọc tới 0,1 cent.
Máy lên dây strobe hoạt động thế nào
Máy strobe nguyên bản có một chiếc đĩa kẻ dải quay với tốc độ cố định, được chiếu bằng một bóng đèn nhấp nháy đúng tần số của nốt mà micro thu được. Nếu nốt đúng tần số, chiếc đĩa trông như đứng yên; nếu hơi thấp hay hơi cao, các dải như từ từ trôi về một phía. Vì mắt nhận ra chuyển động đó sớm hơn nhiều so với lúc một chiếc kim nhích khỏi vị trí, máy strobe luôn là máy lên dây của thợ làm đàn và xưởng sửa piano.
Ở đây vòng tròn được vẽ trên màn hình và quay với tốc độ tỉ lệ với độ lệch tính bằng cent mà micro đo được: lệch một cent thì cứ hai ba giây lại có một dải của vòng ngoài trôi qua; lệch mười cent thì vòng quay rất nhanh. Ba vòng quay với tốc độ khác nhau (vòng trong nhanh gấp bốn lần) để bạn thấy được cả lỗi nhỏ lẫn lỗi lớn.
Độ chính xác thực tế có thể kỳ vọng
Con số hiển thị tới 0,1 cent, nhưng độ chính xác thật phụ thuộc vào micro, tiếng ồn trong phòng và nhạc cụ. Với một dây đàn ổn định hay một âm ngân đều (kèn sáo, giọng hát vững, máy tạo tần số), kết quả thường dao động khoảng ±0,5 cent; chỉ báo độ ổn định cho biết chính xác nó đang thay đổi bao nhiêu. Dây guitar thay đổi cao độ khi tiếng đàn tắt dần, vì sức căng giảm đi chút ít sau tiếng gảy: hãy đọc số cent khoảng một giây sau khi chơi, đừng đọc ngay lúc gảy.
Để hình dung, ở A4 (440 Hz) một cent bằng 0,25 Hz, còn ở dây E2 của guitar (82,41 Hz) chưa tới 0,05 Hz. Bảng Cent → Hz ở nốt này làm phép tính đó cho nốt đang hiện trên màn hình. Tai người bắt đầu nhận ra khác biệt cao độ giữa hai nốt liên tiếp ở khoảng 5 cent; dưới mức đó là chuyện căn chỉnh, không còn là chuyện của tai.
Dành cho thợ làm đàn: chỉnh octave và căn chỉnh
Để kiểm tra octave của guitar thùng hay guitar điện, hãy khóa nốt mục tiêu ở dây cần đo, lên dây buông tới khi vòng đứng yên, rồi chơi bồi âm hoặc nốt bấm ở ngăn 12. Nếu nốt bấm bị cao (vòng quay sang phải), chiều dài dây rung đang ngắn và ngựa đàn (saddle) cần lùi về sau; nếu bị thấp, đẩy lên trước. Vì máy so với tên nốt ở bất kỳ quãng tám nào, bồi âm và nốt bấm đều hiện trên cùng một mốc.
Mẹo
- Dùng Nốt mục tiêu khi lên các dây trầm: micro đôi khi bắt bồi âm bậc hai, và khi đã khóa mục tiêu, kết quả vẫn ở đúng nốt dù đổi quãng tám.
- Để nốt tự ngân một mình. Tay tì lên thân đàn, quạt máy và tiếng nói chuyện bên cạnh làm giảm độ ổn định; khi chỉ báo chuyển sang màu đỏ, kết quả không đáng tin.
- Với nhạc cụ thay đổi theo sức thổi hay sức gảy, hãy lên dây theo mức âm trung bình bạn dùng khi chơi, không theo tiếng mạnh nhất có thể tạo ra.
- Để thử nhanh máy lên dây, hãy phát nốt A 440 Hz bằng máy tạo âm thanh tần số trên một thiết bị khác: kết quả phải dừng ở A4 với số cent gần 0,0.
Câu hỏi thường gặp
Máy lên dây strobe khác gì máy lên dây thường?
Máy thường hiển thị một chiếc kim với độ phân giải 1 cent và làm mượt kết quả khá nhiều để kim không bị rung. Máy strobe hiển thị chuyển động của vòng tròn và số cent tới 0,1, nên bạn thấy được các lỗi nhỏ hơn 1 cent và thấy nốt thay đổi ngay trong lúc ngân. Để lên dây trước khi chơi thì cả hai đều được; để căn chỉnh và làm đàn thì máy strobe cho thấy nhiều hơn.
Máy này có chính xác bằng máy strobe đặt bàn không?
Không. Một máy strobe chuyên nghiệp có cổng cắm dây đọc được 0,1 cent hoặc nhỏ hơn. Ở đây phép đo đến từ micro của điện thoại hay máy tính, và kết quả ổn định quanh ±0,5 cent với một nốt ngân đều. Như vậy là hơn hẳn máy lên dây thông thường, nhưng nếu cần độ chính xác được chứng nhận, hãy dùng thiết bị chuyên dụng.
Vì sao vòng tròn không bao giờ đứng yên hẳn?
Vì nốt thật đang thay đổi. Dây đàn tắt dần và mất đi chút sức căng, kèn sáo dao động theo hơi thổi, còn giọng hát có rung. Hãy cố cho vòng quay chậm nhất có thể và nhìn số cent: nếu nó nằm trong khoảng −1,0 đến +1,0 và con số có màu xanh, nốt đã chuẩn cho mọi mục đích thực tế.
Chỉ báo độ ổn định là gì?
Là mức chênh lệch giữa các lần đo gần nhất, tính bằng cent. ±0,2 nghĩa là kết quả vững; ±3 nghĩa là âm thanh đang dao động hoặc có tiếng ồn, và khi đó giá trị cent không còn nhiều ý nghĩa.
Có dùng được với nhạc cụ B♭, E♭ hay F không?
Được. Chọn chế độ dịch giọng và máy hiển thị nốt viết của nhạc cụ bạn (trumpet chơi nốt C viết sẽ hiện là C, không phải B♭). Nốt La chuẩn vẫn áp dụng cho tần số thực.
Có dùng để lên dây piano được không?
Được, để kiểm tra từng nốt và đo một dây lệch bao nhiêu cent. Lên dây cả cây piano đòi hỏi hệ thang âm (temperament) và đường cong bất hòa âm (inharmonicity) mà máy này không tính; nó giúp bạn đo, không thay thế được ứng dụng lên dây piano.
Âm thanh có bị ghi lại hay gửi đi không?
Không. Việc phân tích diễn ra trong trình duyệt, trên thiết bị của bạn; không có gì bị ghi lại hay gửi lên máy chủ.