Lên dây đàn sitar: nốt Sa và cent
Cách lên dây sitar tùy thuộc vào trường phái, cây đàn và raga. Công cụ mở sẵn ở chế độ chromatic tự do: hãy đặt nốt và quãng tám cho Sa hoặc cho từng dây bạn muốn kiểm tra. Không có sơ đồ dây cộng hưởng cố định nào hợp với mọi buổi diễn.
Cách đặt mục tiêu cho đàn sitar
Hướng dẫn không kèm thứ tự dây chung cho mọi đàn. Mục tiêu chọn tay dùng nốt thực, quãng tám và độ lệch tính bằng cent.
| Phần | Cần kiểm tra |
|---|---|
| Sa | Nốt thực và quãng tám do người chơi chọn |
| Dây chính và chikari | Mục tiêu theo cách mắc dây và trường phái của bạn |
| Dây cộng hưởng taraf | Các bậc được chỉ định cho raga |
Cách sử dụng
- Chọn cấu hình của nhạc cụ; ở chế độ tự do, đặt nốt mục tiêu và quãng tám bằng tay.
- Ở chế độ tự do, xác nhận nốt mục tiêu và quãng tám, đặt A4 và cent theo âm chuẩn của bạn, rồi bật micro.
- Tách riêng từng dây, chặn các dây bên cạnh và gảy nhẹ. Chờ số đo ổn định sau tiếng gảy.
- Kiểm tra nốt, quãng tám và cent trước khi xoay khóa đàn hoặc chốt dây thật chậm. Lặp lại với từng dây.
Trợ giúp và giải thích
Micro đo từng nốt một và hiển thị tần số cùng độ lệch tính bằng cent. Hãy xem cả quãng tám chứ không chỉ tên nốt: một dây ở quãng tám khác vẫn có thể trông như đã đúng. Nghe nốt mục tiêu trước khi chỉnh, rồi tắt âm chuẩn khi đo dây của bạn.
Dây chính, chikari và dây cộng hưởng
Dây chính và dây chikari có vai trò khác với các dây taraf, vốn rung theo cộng hưởng. Hãy lên từng dây một và chặn các dây còn lại để tiếng cộng hưởng mạnh nhất không lấn át. Đổi raga có thể cần lên các bậc taraf khác; hãy theo hướng dẫn của thầy khi chọn mục tiêu.
Tên một swara là tương đối so với Sa, còn C4 hay D3 chỉ một cao độ tuyệt đối. Độ lệch cent giúp so với một âm chuẩn chính xác nhưng không suy ra được sắc thái của raga. Hãy định quãng cùng thầy và nghe bằng tai song song với màn hình, nhất là khi chơi meend.
Cao độ chuẩn, dịch giọng và lấy chuẩn
A4 mặc định là 440 Hz; đổi giá trị này sẽ dời toàn bộ các nốt chuẩn. Dịch giọng chuyển mục tiêu theo nửa cung, còn cent cộng thêm một độ lệch nhỏ. Với cấu hình dây, nút lấy chuẩn tính lại A4 từ mục tiêu đầu tiên, kể cả khi bạn đang chọn dây khác. Ở chế độ tự do, hãy chọn nốt và quãng tám bằng tay trước khi lấy chuẩn. Cách này bám theo một âm đã biết chứ không tự tìm ra một kiểu lên dây truyền thống.
Mẹo
- Gảy nhẹ đúng dây cần đo và chặn cộng hưởng: âm sắc jawari có thể làm nổi bồi âm.
- Đo gần micro ở nơi yên tĩnh và tắt âm chuẩn khi nghe dây của bạn.
- Kiểm tra lại sau lượt chỉnh đầu tiên: lực căng và nhiệt độ có thể làm lệch những dây đã đo.
Câu hỏi thường gặp
Nên chọn nốt Sa nào cho đàn sitar?
Tùy cây đàn và người chơi. David Courtney liệt kê C, C♯ và D là các mức cao độ thường gặp, không quy định một nốt bắt buộc. Hãy đặt nốt thực và quãng tám cho Sa của bạn.
Máy có tự chọn nốt dây cộng hưởng cho raga không?
Không. Máy chỉ so âm thanh với mục tiêu bạn đặt. Số lượng và cách lên dây taraf khác nhau; hãy chọn các bậc phù hợp với cây đàn, trường phái và raga của bạn.
Nút lấy chuẩn dùng để làm gì?
Ở cấu hình dây, lấy chuẩn sẽ hiệu chỉnh lại A4 từ mục tiêu đầu tiên. Ở chế độ tự do, điểm neo là mục tiêu chọn bằng tay, kể cả khi đang tự nhận nốt. Hãy kiểm tra nốt và quãng tám đó trước khi lấy chuẩn.
Vì sao màn hình hiện một quãng tám khác?
Dây khác, cộng hưởng và bồi âm có thể lấn át số đo. Chặn các âm khác rồi gảy lại. Đừng lên căng dây thêm cả một quãng tám chỉ để chạy theo một số đo chập chờn.