ฝึกจังหวะดนตรี: เคาะ อ่าน และเขียนจังหวะ
จังหวะเรียนได้ด้วยการเคาะ คือฟังจังหวะแล้วเล่นกลับ อ่านโน้ตแล้วเล่นให้ตรงจังหวะ และฟังแล้วเขียนลงไป เครื่องมือฝึกจังหวะดนตรีนี้ทำได้ครบทั้งสามแบบ ตั้งแต่ตัวดำจนถึงโน้ตสามพยางค์ ในอัตรา 2/4, 3/4, 4/4 และ 6/8 และบอกว่าการเคาะแต่ละครั้งเร็วหรือช้าไปกี่มิลลิวินาที
วิธีใช้
- เลือกโหมด: เคาะตาม (ฟังแล้วเคาะซ้ำ) อ่าน (ดูจังหวะแล้วเคาะ) หรือเขียนตามเสียง (ฟังแล้วประกอบจังหวะจากค่าตัวโน้ต)
- เลือกระดับ อัตราจังหวะ และความเร็ว เริ่มช้าๆ ประมาณ 60 BPM
- แตะเริ่ม จะมีการนับนำหนึ่งห้อง และในโหมดเคาะตามจะเล่นจังหวะให้ฟังก่อน จากนั้นถึงตาคุณ แตะแป้นใหญ่ กด Spacebar หรือปรบมือ
- โน้ตแต่ละตัวจะเป็นสีเขียว (คลาดไม่เกิน 35 ms) สีเหลือง (ไม่เกิน 75 ms) หรือสีแดง พร้อมตัวเลขคลาดเคลื่อนอยู่ข้างใต้ ในโหมดเขียนตามเสียง จังหวะที่ผิดจะเป็นสีแดงและเฉลยจะปรากฏขึ้น
- ครั้งแรก ให้แตะปรับค่าหน่วง แล้วเคาะตามเสียงคลิก ถ้าจะใช้การปรบมือ ให้ไมโครโฟนได้ยินเสียงจากลำโพง
วิธีใช้และคำอธิบาย
คุณแตะจอ กด Spacebar หรือปรบมือก็ได้ ไมโครโฟนจับแค่จังหวะที่เสียงเริ่มดัง และประมวลผลบนเครื่องของคุณเท่านั้น มือถือและคอมพิวเตอร์ทุกเครื่องหน่วงเสียงอยู่เล็กน้อย เครื่องมือจึงวัดค่าหน่วงนี้ครั้งเดียวแล้วหักออกจากการเคาะของคุณ
ระดับต่างๆ ตั้งแต่ตัวดำถึงโน้ตสามพยางค์
แต่ละระดับเพิ่มค่าตัวโน้ตใหม่และผสมกับของระดับก่อนหน้า: 1 ตัวดำ ตัวขาว และตัวหยุด 2 เขบ็ตหนึ่งชั้น 3 เขบ็ตสองชั้น 4 โน้ตประจุด 5 จังหวะขัดหรือซินโคเปชัน (เขบ็ต-ตัวดำ-เขบ็ต และเขบ็ตสองชั้น-เขบ็ต-เขบ็ตสองชั้น ซึ่งพบได้ในเพลงป๊อป ฟังก์ และละตินนับไม่ถ้วน) 6 โน้ตสามพยางค์ (ทริปเล็ต) ในอัตรา 6/8 หนึ่งจังหวะคือตัวดำประจุด แบ่งเป็นเขบ็ตหนึ่งชั้นสามตัว และระดับสุดท้ายจะมีโน้ตสองพยางค์ (ดูเพล็ต) เข้ามา
อ่านผลลัพธ์อย่างไร
ถ้าห่างกันไม่เกินประมาณ 30 ms หูจะได้ยินสองเสียงนั้นเหมือนดังพร้อมกัน ระหว่าง 30 ถึง 75 ms จะฟังว่า “เกือบตรง” ถ้าเกินกว่านั้น จังหวะจะเริ่มไม่ลงกัน ความสม่ำเสมอสำคัญกว่าการเคาะเป๊ะเพียงครั้งเดียว คนที่คลาดไป 20 ms ทางเดียวกันตลอดถือว่านิ่งกว่าคนที่เดี๋ยวเร็วเดี๋ยวช้า
เคล็ดลับ
- นับค่าโน้ตที่เล็กที่สุดออกเสียง ถ้ามีเขบ็ตสองชั้น ให้นับ “1-อี-แอนด์-อะ” ทุกจังหวะ ในอัตรา 6/8 ให้นับเขบ็ตครบหกตัว เน้นที่ 1 และ 4
- แตะเบาๆ ด้วยปลายนิ้ว ถ้ากดแรง การแตะจะช้าไป
- ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือรีบ เพราะเรามักชิงเคาะก่อนเสียงคลิก รอให้ได้ยินเสียงก่อน
- เพิ่มความเร็วเมื่อทำได้เกิน 90% ติดต่อกันหลายรอบแล้วเท่านั้น
- เมื่อปรบมือ เสียงคลิกจะเงียบตอนถึงตาคุณ (ไม่อย่างนั้นไมโครโฟนจะได้ยินเสียงจากลำโพง) ถ้าไมโครโฟนจับเสียงรบกวน ให้ลดความไวลง
คำถามที่พบบ่อย
ฝึกจังหวะดนตรีอย่างไรให้ได้ผล?
ฝึกทุกวันวันละนิด ช้าๆ และนับออกเสียง ทั้งฟังแล้วเคาะตาม อ่านแล้วเล่น และฟังแล้วเขียน เริ่มจากตัวดำที่ 60 BPM และขึ้นระดับเมื่อทำได้สบายๆ แล้วเท่านั้น จากนั้นลองเล่นไปกับเมโทรนอม
การเขียนจังหวะตามเสียงคืออะไร?
คือการฟังจังหวะแล้วเขียนลงไปด้วยค่าตัวโน้ตที่ถูกต้อง เป็นส่วนหนึ่งของวิชาโสตทักษะ ที่นี่คุณประกอบจังหวะทีละจังหวะด้วยการเลือกค่าตัวโน้ต ระบบจะตรวจทีละจังหวะแล้วแสดงเฉลย
การอ่านจังหวะคืออะไร?
คือการเคาะหรือเล่นจังหวะที่เขียนไว้ โดยไม่มีทำนอง จังหวะจะแสดงบนบรรทัดเส้นเดียว และคุณเคาะตามหลังการนับนำหนึ่งห้อง
จังหวะขัด (ซินโคเปชัน) คืออะไร?
คือการเน้นเสียงที่ไม่ได้อยู่บนจังหวะหนัก เช่น โน้ตที่เริ่มบนจังหวะยกแล้วลากยาวข้ามจังหวะถัดไป อย่างรูปแบบเขบ็ต-ตัวดำ-เขบ็ต
อัตราจังหวะ 6/8 นับอย่างไร?
มีสองจังหวะ แต่ละจังหวะเป็นเขบ็ตหนึ่งชั้นสามตัว ให้นับ “1 2 3 4 5 6” เน้นที่ 1 และ 4 ในอัตรา 6/8 การนับนำของเครื่องมือจะเล่นเขบ็ตทุกตัวให้คุณรู้สึกถึงจังหวะได้
ทำไมต้องปรับค่าหน่วง?
ทุกอุปกรณ์หน่วงเสียงและการแตะ ตั้งแต่ 10 ms ไปจนถึงเกิน 200 ms เมื่อใช้หูฟังบลูทูธ ถ้าไม่หักค่านี้ออก คุณจะดูเหมือนช้าตลอด ค่าที่วัดได้จะบันทึกไว้บนเครื่องของคุณ