วงกลมควินท์แบบโต้ตอบ
วงกลมควินท์ (circle of fifths) เรียงคีย์ทั้ง 12 คีย์ไว้รอบวงล้อ เมื่อเดินตามเข็มนาฬิกา แต่ละขั้นจะขึ้นไปหนึ่งคู่ 5 (C, G, D, A...) และเพิ่มชาร์ปในเครื่องหมายประจำกุญแจเสียงหนึ่งตัว เมื่อเดินทวนเข็มนาฬิกา แต่ละขั้นจะขึ้นไปหนึ่งคู่ 4 (C, F, B♭, E♭...) และเพิ่มแฟลตหนึ่งตัว คีย์เมเจอร์อยู่บนวงนอก ส่วนไมเนอร์สัมพันธ์ (relative minor) ที่ใช้เครื่องหมายประจำกุญแจเสียงเดียวกันอยู่บนวงใน
วิธีใช้
- แตะคีย์ คีย์เมเจอร์อยู่วงนอก (C, G, D...) คีย์ไมเนอร์อยู่วงใน (Am, Em, Bm...) สเกลจะเล่น และแผงจะแสดงเครื่องหมายประจำกุญแจเสียง สเกล และคอร์ด
- ช่องที่ไฮไลต์รอบ ๆ คือคอร์ดในคีย์นั้น I, IV และ V อยู่วงนอก ii, iii และ vi อยู่วงใน และ vii° อยู่ถัดไปติดกัน
- แตะคอร์ดในแผงเพื่อฟังเสียง ปุ่ม มีคู่ 7 เปลี่ยนเป็นคอร์ดเซเวนท์ (C7M ซึ่งก็คือ Cmaj7 ตามด้วย Dm7, G7...) ปุ่ม เล่นเคเดนซ์ เล่น I–IV–V–I
- บนคอมพิวเตอร์ กด Tab เพื่อไปที่วงล้อ ← และ → หมุนวงล้อ ↑ และ ↓ สลับเมเจอร์กับไมเนอร์ และ Enter เล่นสเกล
- พิมพ์ / PDF สร้างหน้า A4 ขาวดำที่มีแค่วงล้อกับตารางเครื่องหมายประจำกุญแจเสียง ถ้าต้องการไฟล์ PDF ให้เลือก “บันทึกเป็น PDF” แทนเครื่องพิมพ์
วิธีใช้และคำอธิบาย
วงล้อในหน้านี้โต้ตอบได้ แตะคีย์แล้วคีย์นั้นจะสว่างขึ้นพร้อมกับคีย์ข้างเคียง ซึ่งก็คือคอร์ดในคีย์นั้นนั่นเอง สเกลจะเล่นให้ฟัง เครื่องหมายประจำกุญแจเสียงปรากฏบนบรรทัดห้าเส้น และคอร์ดทั้งเจ็ดแสดงในแผง แตะคอร์ดไหนก็ได้ยินเสียงคอร์ดนั้น ถ้าอยากเรียนบนกระดาษ ใช้ปุ่ม พิมพ์ / PDF
วงกลมควินท์มีไว้ทำอะไร
มันบอกได้ในพริบตาว่าคีย์หนึ่งมีชาร์ปหรือแฟลตกี่ตัว ไมเนอร์สัมพันธ์คือคีย์อะไร คอร์ดไหนไปด้วยกัน และย้ายคีย์ไปทางไหนได้ง่าย คีย์ที่อยู่ติดกันต่างกันแค่โน้ตเดียว การย้ายไปคีย์โดมินันต์ (หนึ่งขั้นตามเข็มนาฬิกา) หรือคีย์ซับโดมินันต์ (หนึ่งขั้นทวนเข็มนาฬิกา) จึงฟังเป็นธรรมชาติ
สำหรับกีตาร์และอูคูเลเล่ วงล้อช่วยในการเปลี่ยนคีย์และจำคอร์ดของแต่ละคีย์ คอร์ดเมเจอร์สามคอร์ดของคีย์หนึ่งจะอยู่ติดกัน (IV, I, V) และคอร์ดไมเนอร์สามคอร์ดอยู่ข้างใต้พอดี ในคีย์ G เมเจอร์ คือ C, G และ D ที่วงนอก Am, Em และ Bm ที่วงใน และ F♯° อีกหนึ่งคอร์ด
ลำดับของชาร์ปและแฟลต
ชาร์ปจะถูกเพิ่มตามลำดับนี้เสมอ F, C, G, D, A, E, B (ท่องว่า “Father Charles Goes Down And Ends Battle”) ส่วนแฟลตเรียงกลับกัน B, E, A, D, G, C, F เคล็ดลับเร็ว ๆ คือ ถ้าเป็นชาร์ป คีย์จะอยู่สูงกว่าชาร์ปตัวสุดท้ายครึ่งเสียง (F♯ → G เมเจอร์) ถ้าเป็นแฟลต คีย์คือแฟลตตัวรองสุดท้าย (B♭ E♭ → B♭ เมเจอร์)
ด้านล่างของวงล้อเป็นคีย์เอนฮาร์โมนิก คือเสียงเดียวกันแต่ชื่อต่างกัน B = C♭, F♯ = G♭ และ D♭ = C♯ เมเจอร์ ในแผงมีปุ่มให้ดูชื่ออีกแบบ
ไมเนอร์สัมพันธ์และฮาร์โมนิกไมเนอร์
ทุกคีย์เมเจอร์มีไมเนอร์สัมพันธ์ที่อยู่ต่ำกว่าสามครึ่งเสียง และใช้เครื่องหมายประจำกุญแจเสียงเดียวกัน เช่น C เมเจอร์กับ A ไมเนอร์ G เมเจอร์กับ E ไมเนอร์ คีย์ไมเนอร์มักยืมคอร์ดโดมินันต์มาจากสเกลฮาร์โมนิกไมเนอร์ (ยกขั้นที่ 7 ขึ้นครึ่งเสียง) ใน A ไมเนอร์จึงใช้ E หรือ E7 แทน Em แผงจะแสดงคอร์ดนี้แยกไว้ด้วยกรอบเส้นประ
เคล็ดลับ
- จะท่องจำ ให้เริ่มจากคีย์ที่มีเครื่องหมายแปลงเสียงน้อย (C, G, D, F, B♭) แล้วค่อย ๆ ไล่รอบวงล้อทั้งสองทิศ
- จะเปลี่ยนคีย์ ให้หมุนวงล้อ ทุกคอร์ดจะเลื่อนไปเท่ากัน C, F และ G กลายเป็น D, G และ A
- เลือกคีย์หนึ่ง เล่นเคเดนซ์ แล้วลองหา I, IV และ V ในเพลงที่คุณรู้จัก
- อยากเห็นท่าจับคอร์ดบนกีตาร์ คาวากินโญ อูคูเลเล่ หรือเปียโน ลิงก์ด้านล่างแผงจะเปิด คอร์ดในคีย์ ของคีย์ที่คุณเลือก
- ตอนพิมพ์ ให้ปิด “ส่วนหัวและส่วนท้าย” ในตัวเลือกการพิมพ์ของเบราว์เซอร์ หน้ากระดาษจะได้สะอาด
คำถามที่พบบ่อย
วงกลมควินท์คืออะไร
คือวงล้อของคีย์ทั้ง 12 คีย์ ที่คีย์ข้างเคียงตามเข็มนาฬิกาสูงขึ้นทีละคู่ 5 ใช้ดูเครื่องหมายประจำกุญแจเสียง ไมเนอร์สัมพันธ์ และดูว่าคีย์ไหนมีโน้ตร่วมกันมากที่สุด
วงกลมควินท์กับวงกลมคู่ 4 (circle of fourths) เหมือนกันไหม
เหมือนกัน เป็นวงล้อเดียวกันแต่อ่านกลับทิศ ถ้าเดินทวนเข็มนาฬิกา แต่ละขั้นคือคู่ 4 บางตำราเรียกว่าวงจรคู่ 5 (cycle of fifths)
พิมพ์วงกลมควินท์หรือบันทึกเป็น PDF ได้อย่างไร
แตะ พิมพ์ / PDF จะได้หน้า A4 หนึ่งหน้าที่มีวงล้อและตารางคีย์ ถ้าต้องการ PDF ให้เลือก “บันทึกเป็น PDF” เป็นเครื่องพิมพ์
หาไมเนอร์สัมพันธ์ของคีย์เมเจอร์ได้อย่างไร
ลงจากโน้ตโทนิกสามครึ่งเสียง C → A, G → E, D → B, F → D บนวงล้อ ไมเนอร์สัมพันธ์จะอยู่ใต้คีย์เมเจอร์พอดี
คีย์ E เมเจอร์มีชาร์ปกี่ตัว
สี่ตัว คือ F♯, C♯, G♯ และ D♯ เป็นเครื่องหมายประจำกุญแจเสียงเดียวกับ C♯ ไมเนอร์ ตารางใต้วงล้อแสดงคีย์เมเจอร์ครบทั้ง 15 คีย์
วงกลมควินท์ช่วยหาคอร์ดในคีย์ได้อย่างไร
คอร์ดของคีย์เมเจอร์คือตัวคีย์เองกับคีย์ข้างเคียงสองข้าง I, IV และ V อยู่วงนอก ii, iii และ vi อยู่วงใน มีแค่ vii° ที่อยู่นอกกรอบนี้
ใช้บนมือถือได้ไหม
ได้ วงล้อปรับให้พอดีกับหน้าจอ เสียงออกทางลำโพง และไม่ต้องติดตั้งอะไร