İnteraktif Beşli Çember
Beşli çember (beşliler çemberi ya da kvint çemberi olarak da bilinir) 12 tonu bir çark üzerinde dizer. Saat yönünde her adım bir beşli yukarı çıkar (Do, Sol, Re, La...) ve donanıma bir diyez ekler; saat yönünün tersine her adım bir dörtlü yukarı çıkar (Do, Fa, Si♭, Mi♭...) ve bir bemol ekler. Dış halkada majör tonlar, iç halkada ise aynı donanımı paylaşan relatif minörler yer alır.
Nasıl kullanılır
- Bir tona dokunun: dışta majörler (C, G, D... yani Do, Sol, Re), içte minörler (Am, Em, Bm...). Gam çalar ve panel donanımı, gamı ve akorları gösterir.
- Etrafında vurgulanan dilimler o tonun akorlarıdır: dışta I, IV ve V, içte ii, iii ve vi, hemen yanında da vii°.
- Dinlemek için paneldeki akorlara dokunun. Yedili seçeneğiyle dörtlü akorlara dönüşürler (C7M, yani Cmaj7, sonra Dm7, G7...); Kadansı çal I–IV–V–I dizisini çalar.
- Bilgisayarda Tab tuşu çarka gelir, ← ve → çarkı döndürür, ↑ ve ↓ majör ile minör arasında geçiş yapar, Enter da gamı çalar.
- Yazdır / PDF yalnızca çarkı ve donanım tablosunu içeren siyah beyaz bir A4 sayfa hazırlar. PDF için yazıcı yerine "PDF olarak kaydet" seçeneğini seçin.
Yardım ve açıklamalar
Buradaki çark interaktif: bir tona dokunduğunuzda, o tonun akorlarını oluşturan komşularıyla birlikte yanar. Gam çalar, donanım portede belirir ve yedi akor panelde listelenir; her birine dokunduğunuzda sesini duyarsınız. Kağıt üzerinde çalışmak için Yazdır / PDF düğmesini kullanın.
Beşli çember ne işe yarar
Bir tonun kaç diyezi ya da bemolü olduğunu, relatif minörünün hangisi olduğunu, hangi akorların birbirine uyduğunu ve nereye kolayca modülasyon yapılabileceğini bir bakışta söyler. Komşu tonlar yalnızca bir notada ayrılır; bu yüzden dominanta (saat yönünde bir adım) ya da subdominanta (ters yönde bir adım) geçmek kulağa doğal gelir.
Gitarda ve ukulelede çark, transpoze etmeye ve her tonun akorlarını ezberlemeye yardım eder: bir tonun üç majör akoru yan yana (IV, I, V), üç minör akoru da hemen altındadır. Sol majörde dışta C, G ve D (Do, Sol, Re), içte Am, Em ve Bm (La, Mi ve Si minör), artı F♯° (Fa♯ eksik).
Diyezlerin ve bemollerin sırası
Diyezler her zaman bu sırayla gelir: Fa, Do, Sol, Re, La, Mi, Si. Bemoller ters sırayla: Si, Mi, La, Re, Sol, Do, Fa. Pratik bir kural: diyezli tonlarda tonik son diyezin yarım ses üstündedir (Fa♯ → Sol majör); bemollü tonlarda tonik, sondan bir önceki bemoldür (Si♭ Mi♭ → Si♭ majör).
Çarkın alt kısmında enarmonik tonlar bulunur; aynı perde, farklı ad: Si = Do♭, Fa♯ = Sol♭ ve Re♭ = Do♯ majör. Panelde diğer yazımı gösteren bir düğme var.
Relatif minörler ve armonik minör
Her majör tonun üç yarım ses aşağısında, aynı donanıma sahip bir relatif minörü vardır: Do majör ve La minör, Sol majör ve Mi minör. Minör tonlar dominantlarını genellikle armonik minör gamdan alır (yedinci derece yarım ses tizleştirilir): La minörde Em yerine E ya da E7. Panel bu akoru ayrıca, kesik çizgili bir çerçeveyle gösterir.
İpuçları
- Ezberlemek için az değiştiricisi olan tonlarla başlayın (C, G, D, F, B♭) ve çarkı iki yöne doğru açın.
- Transpoze etmek için çarkı döndürün: bütün akorlar aynı sayıda adım ilerler. C, F ve G; D, G ve A olur.
- Bir ton seçin, kadansı çalın ve bildiğiniz bir şarkıda I, IV ve V akorlarını tanımaya çalışın.
- Akorların gitar, cavaquinho, ukulele ya da piyano üzerindeki şekillerini görmek için panelin altındaki bağlantı, seçtiğiniz tonda tonalite akorları sayfasını açar.
- Yazdırırken tarayıcının yazdırma seçeneklerinde "Üstbilgi ve altbilgi" ayarını kapatın; sayfa temiz çıkar.
Sık sorulan sorular
Beşli çember nedir?
Saat yönünde her komşunun bir beşli daha tiz olduğu, 12 tonu gösteren bir çark. Donanımları, relatif minörleri ve hangi tonların en çok ortak notaya sahip olduğunu gösterir.
Beşli çember ile dörtlü çember aynı şey mi?
Evet. Aynı çarkın diğer yönden okunmasıdır: saat yönünün tersine her adım bir dörtlüdür. Bazı kitaplar kvint çemberi ya da beşliler çemberi de der.
Beşli çemberi nasıl yazdırırım ya da PDF olarak kaydederim?
Yazdır / PDF düğmesine dokunun: çarkı ve ton tablosunu içeren tek bir A4 sayfa çıkar. PDF için yazıcı olarak "PDF olarak kaydet" seçeneğini seçin.
Bir majör tonun relatif minörünü nasıl bulurum?
Tonikten üç yarım ses inin: Do → La, Sol → Mi, Re → Si, Fa → Re. Çarkta majör tonun hemen altındadır.
Mi majörde kaç diyez var?
Dört: Fa♯, Do♯, Sol♯ ve Re♯; Do♯ minörle aynı donanım. Çarkın altındaki tablo 15 majör tonun hepsini listeler.
Beşli çember tonalite akorlarını bulmaya nasıl yardım eder?
Bir majör tonun akorları, tonun kendisi ve iki komşusudur: dışta I, IV ve V, içte ii, iii ve vi. Bu pencerenin dışında yalnızca vii° kalır.
Telefonda çalışır mı?
Evet. Çark ekrana sığar, ses hoparlörden gelir ve hiçbir şey yüklemeniz gerekmez.