Tính capo: hợp âm và tông theo từng ngăn
Gõ các thế bấm hợp âm bạn đang chơi (ví dụ G D Em C), chọn ngăn kẹp capo và thấy ngay thực tế nghe ra gì: ở ngăn 2, G thành A, D thành E, Em thành F♯m và C thành D. Phép tính cũng chạy theo chiều ngược lại: cho biết bài hát ở tông nào và bạn muốn chơi bằng thế bấm nào, công cụ sẽ cho biết nên kẹp capo ở ngăn mấy.
Cách sử dụng
- Gõ hoặc dán hợp âm của bài hát vào ô, cách nhau bằng dấu cách (hoặc chạm Ví dụ).
- Chọn ngăn kẹp capo. Bảng hiện từng thế bấm và hợp âm thật sự vang lên.
- Với phép tính ngược, chọn tông của bài hát và thế bấm bạn muốn dùng: công cụ cho biết ngăn kẹp capo và viết bảy hợp âm của tông đó dưới dạng thế bấm.
- Chạm vào một trong các vị trí dễ nhất để xem ngăn nào cho nhiều hợp âm buông nhất ở tông đó.
- Mở bảng đầy đủ để xem ở mỗi ngăn, từ 0 đến 11, các thế bấm G, C, D, A, E, Am, Em và Dm nghe ra hợp âm gì.
Trợ giúp và giải thích
Công cụ hiểu các hậu tố của hợp âm (m, 7, maj7, sus4, dim, add9, nốt bass sau dấu gạch chéo) và viết kết quả như một nhạc công sẽ viết, đúng theo tông. Mọi thứ chạy trong trình duyệt của bạn, miễn phí, và phép tính gần nhất được lưu trên thiết bị này.
Capo thay đổi tông như thế nào
Capo là một thanh chặn cố định: mỗi ngăn bạn kẹp capo lên sẽ làm dây ngắn lại và nâng cao độ lên nửa cung. Thế bấm vẫn giữ nguyên, nhưng hợp âm phát ra thì khác. Kẹp capo ngăn 1, thế G nghe thành G♯; ngăn 2 thành A; ngăn 3 thành B♭; ngăn 5 thành C; ngăn 7 thành D. Vì vậy bản hợp âm ghi «tông G, capo 2» trong khi bài hát thực ra vang ở tông A.
Công cụ dời nốt gốc và nốt bass của mỗi hợp âm đúng bấy nhiêu nửa cung và giữ nguyên phần còn lại: Em7 ở ngăn 3 thành Gm7, D/F♯ thành F/A, Cmaj9 thành E♭maj9. Dấu thăng hay giáng đi theo tông mới, như trong một bản hợp âm viết cẩn thận.
Kẹp capo ở đâu để chơi một tông
Phép tính ngược là thứ dùng nhiều nhất hằng ngày: bài hát vang ở tông B♭ và bạn không muốn chặn hết các hợp âm. Chọn tông thật (B♭) và thế bấm bạn thích (ví dụ G): khoảng cách giữa hai cái cho ra ngăn, là ngăn 3. Với thế bấm A, capo sẽ ở ngăn 1; với thế bấm C thì gần như không dùng được, vì C nằm trên B♭ và ngăn phải kẹp là ngăn 10.
Phần vị trí dễ nhất so sánh các ngăn từ 0 đến 7 dựa trên các hợp âm của tông và đánh dấu ★ vào ngăn có nhiều hợp âm buông nhất. Các ngăn trên ngăn 7 khá chật trên phần lớn đàn guitar; công cụ sẽ báo khi lựa chọn của bạn rơi vào vùng đó.
Tên hợp âm: chữ cái và Đô Rê Mi
Hợp âm luôn được ký hiệu bằng chữ cái: C D E F G A B. Nếu bạn chọn hiển thị tên nốt kiểu Đô Rê Mi trên Lalatone, tên theo xướng âm sẽ hiện bên cạnh mỗi hợp âm (A → La, F♯m → Fa♯m) mà không đổi ký hiệu hợp âm. C♯ và D♭ là cùng một âm; cách viết mà công cụ chọn là cách hợp lý trong tông mới: ở tông A viết F♯m, ở tông E♭ viết A♭.
Mẹo
- Muốn hát cao hơn mà không phải học thế bấm mới, hãy dời capo lên từng ngăn một và giữ nguyên thế bấm.
- Các tông như A, B♭, B và E♭ thường dễ chơi khi kẹp capo với thế bấm G hoặc C; F và F♯ hợp với thế bấm E hoặc D.
- Sau khi kẹp capo, kiểm tra lại dây bằng máy lên dây đàn guitar: capo kẹp quá chặt sẽ kéo dây cao lên.
- Muốn dịch tông cả một bản hợp âm có lời, hãy áp cùng phép tính này cho từng hợp âm trong bài: mỗi ngăn capo là một nửa cung.
Câu hỏi thường gặp
Capo ngăn 2 là tông gì?
Cao hơn một cung so với tông ghi trên bản hợp âm. Thế G nghe thành A, thế C thành D, thế D thành E, thế E thành F♯, Am thành Bm và Em thành F♯m.
Làm sao biết nên kẹp capo ở ngăn nào?
Đếm số nửa cung giữa thế bấm bạn muốn chơi và tông mà bài hát vang lên. Từ thế G lên tông B♭ là ba nửa cung: kẹp capo ngăn 3. Công cụ làm phép tính này và còn so sánh vị trí nào cho nhiều hợp âm buông nhất.
Capo đổi tông thật hay chỉ đổi tiếng đàn?
Đổi tông thật: mỗi ngăn nâng cao độ lên nửa cung. Bạn vẫn bấm những thế cũ, nhưng hợp âm phát ra đã khác. Vì thế bản hợp âm có capo phải ghi rõ ngăn.
Có dùng capo để hạ tông được không?
Không trực tiếp: capo chỉ nâng lên. Muốn hạ xuống, hãy đổi sang thế bấm thấp hơn rồi bù bằng capo. Ví dụ muốn vang ở tông F bằng thế G thì không có ngăn nào phù hợp; hãy dùng thế E với capo ngăn 1 hoặc thế D với capo ngăn 3.
Công cụ có hiểu hợp âm bảy, sus4 và hợp âm đảo không?
Có. Nó đọc các hậu tố như m, 7, maj7, m7(b5), sus4, sus2, dim, °, add9, 6, 9 và nốt bass sau dấu gạch chéo (G/B, D/F♯). Hậu tố được giữ nguyên; chỉ nốt gốc và nốt bass thay đổi.
Tính capo khác gì với dịch tông (transpose) cả bài?
Công cụ này làm việc với một danh sách hợp âm và trả lời nhanh hai câu «ra tông gì» và «kẹp capo ngăn mấy». Dịch tông cả bài là viết lại toàn bộ bản hợp âm, kèm lời, sang tông mới; phép tính cho từng hợp âm thì y hệt.
Bảng capo có dùng cho ukulele và mandolin không?
Phép tính giống nhau: trên mọi nhạc cụ dây có phím đàn, mỗi ngăn nâng cao độ lên nửa cung. Chỉ có danh sách thế bấm dễ là dành cho guitar; trên ukulele các thế bấm buông khác hẳn.